QARAMADA MIDOOBAY (QJ)– Is-afdhaaf kulul ayaa dhexmaray intii lagu jiray dooddii Golaha Amniga ee Qaramada Midoobay oo u dhaxayay Wakiilka Joogtada ah ee Soomaaliya u fadhiya Qaramada Midoobay, Abukar Daahir Cusmaan (Baalle), iyo Jonathan Miller, Ku-xigeenka Wakiilka Joogtada ah ee Israa’iil u fadhiya Qaramada Midoobay.
Wakiilka Israa’iil ayaa difaacay go’aanka waddankiisa ee aqoonsiga Somaliland, isagoo ku dooday in dadka Somaliland ay la kulmeen dhibaato iyo xasuuq daran. Wuxuu sheegay inay hore u ahaayeen dad madax-bannaan oo la midoobay Soomaaliya haddana ay tahay waqtigii aqoonsigooda, isagoo sheegay inaysan ku laaban doonin Soomaaliya.
Ku-xigeenka wakiilka Qaramada Midoobay ee Israa’iil, Jonathan Miller, ayaa sheegay in tallaabadani “aysan ahayn tallaabo cadowtinimo ah oo lagu qaaday Soomaaliya, mana hor istaagayso wadahadallada mustaqbalka ee dhinacyada,” isagoo ku tilmaamay “fursad lagu xoojinayo xasilloonida.”
Safiirka Qaramada Midoobay ee Soomaaliya, Abukar Baalle, ayaa si adag u beeniyay sheegashooyinka xasuuqii ka dhacay Somaliland ee uu geystay nidaamkii Siyaad Barre. Xasuuqaa oo uu raaligelin ka bixiyay Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Maxamed Farmaajo. Baalle ayaa si caro leh u jawaabay wuxuuna u muuqday in aanu diyaar u ahayn hadallada iyo doodaha u soo bandhigay wakiilka Israa’iil ee Golaha Amniga, oo uu ku tilmaamay taariikhda dimuqraadiyadda Somaliland inkastoo Soomaaliya ay ula dhaqantay si xun oo ay ka soo horjeedsatay.
“Ceeb ayey ugu tahay Golaha Ammaanka inuu nala joogo shaqsi ka socda Israel oo nooga sheekeeyo xasuuq ka dhacay Somaliland isagoo gacmaha dhiig ku leh, xasuuqay carruur, haween, dhaqaatiir iyo dhaawacyo ku jiray isbitaalo.” ayuu yiri Abuukar Baalle
Waxaa uu xusay in inaan la kala jari karin Soomaaliya, oo wadaaga hal dal, hal diin iyo hal dad, wuxuu intaa ku daray “Somaliland-tii uu xukumi jirey Ingiriisku waa laba gobol; gobolka Woqooyi-bari iyo gobolka woqooyi-galbeed. Hadda gobolka Woqooyi-bari waa qayb ka mid ah DFS oo leh 45% dhulka iyo dadka, Awdal-na waa xuduudda Jabuuti.”
Aqoon la’aanta Safiir Abukar Balle ee doodaha taariikhiga ah ee wakiilka Israa’iil – oo ay ku jiraan in Somaliland qadatay madax-bannaanideeda Juun 26, 1960, waxaa aqoonsaday 35 dowladood, ka dibna waxay ku biirtay Soomaaliya – ayaa si weyn looga maadeysanayay baraha bulshada.
Kalfadhigii Golaha Amniga ayaa la soo gabagabeeyay iyada oo aan la gaarin qaraar mideysan oo ku saabsan aqoonsiga Israa’iil ee Somaliland. Afar ka mid ah shanta xubnood ee joogtada ah – Shiinaha, Ruushka, Boqortooyada Ingiriiska, iyo Faransiiska – guud ahaan waxay taageereen mowqifka Soomaaliya. Mareykanka ayaa taxaddar muujiyay, isagoo aan beddelin siyaasaddiisa taageerada midnimada Soomaaliya laakiin wuxuu xaqiijiyay xuquuqda Israa’iil ay u leedahay inay xiriir diblomaasiyadeed la yeelato cid kasta oo ay doorato.
Tobanka dowladood ee kale ee aan joogtada ahayn ee xubnaha ka ah ayaa sidoo kale ku kala qaybsanaa falcelintooda ku aaddan aqoonsiga Israa’iil ee Somaliland. Tallaabada xigta waxay noqon doontaa kalfadhi rasmi ah oo ay yeeshaan madaxweynaha Golaha Amniga ee Qaramada Midoobay, kaas oo loo wareejin doono Soomaaliya toddobaadka soo socda.
La’aanta qaraar cambaarayn ah, inkastoo aysan ahayn guul, sidoo kale ma aha khasaare. Marka laga hadlayo diblomaasiyadda, ka hortagga natiijo xun waa nooc ka mid ah guusha. Israa’iil iyo Somaliland waxay sii wadi karaan inay ka shaqeeyaan xiriirkooda. Soomaaliya, taageerada codka ah ee uga timid afar xubnood oo ka tirsan P5 waa mid muhiim ah, laakiin difaaca Mareykanka iyo la’aanta is-afgaradka ayaa muujinaya xadka raasamaalkeeda diblomaasiyadeed iyo awoodda tusaalaha ah ee Israa’iil ay dejisay.
Kalfadhiga UNSC wuxuu aqoonsiga laba geesoodka ah u beddelay dhibaato sharci oo dhinacyo badan leh. Waxay shaaca ka qaadday fra qoto dheer oo caalami ah
