WASHINGTON — Sebtembar 2, 2026 — Mareykanka ayaa ka digay in dhaqdhaqaaqa Xuutiyiinta Yemen uu doonayo inuu ballaariyo howlgalkiisa Soomaaliya, oo ay ku jiraan suurtagalnimada in nidaamyada raadaarka la geeyo meelaha ay maamusho Al-Shabaab si loola socdo taraafikada badda ee ku teedsan xeebaha Soomaaliya.
Taliyaha Taliska Mareykanka ee Afrika (AFRICOM) Gen. Dagvin Anderson ayaa u sheegay The Wall Street Journal in Xuutiyiintu ay qorsheynayaan inay awood u yeeshaan raadaarka dhulka ay maamusho Al-Shabaab. Nidaamyadan oo kale ayaa u oggolaan kara kooxda inay la socoto dhaqdhaqaaqa maraakiibta ganacsiga iyo kuwa militariga ee ka howlgala Gacanka Cadan iyo hababka loo maro Badda Cas.
Anderson ayaa sheegay in horumarku uu qayb ka yahay xoojinta xiriirka ballaaran ee Xuutiyiinta iyo Al-Shabaab. Sida laga soo xigtay taliyaha AFRICOM, labada kooxood waxay iska kaashadeen tababarka militariga, hubka horumarsan iyo awoodaha diyaaradaha aan duuliyaha lahayn.
Jeneraalku wuxuu sheegay in Xuutiyiintu ay hore u siiyeen Al-Shabaab tababar sare iyo qalab dagaal, horumarka Washington waxay u aragtaa caddayn muujinaysa in xiriirka ka dhexeeya labada urur uu sii xoogaysanayo oo uu sii shaqeynayo.
AFRICOM waxay sidoo kale aaminsan tahay in Al-Shabaab ay isku dayayso inay isu beddesho khatar amni oo ka baxsan xuduudaha Soomaaliya. Anderson wuxuu sheegay in Mareykanka uu walaac ka muujiyay dowladaha Geeska Afrika oo dhan xiriirka sii kordhaya ee u dhexeeya kooxda xagjirka ah ee Soomaaliya iyo Xuutiyiinta.
Washington waxay sidoo kale fulisay howlgallo ka dhan ah shakhsiyaadka iyo shabakadaha la sheegay inay ku lug lahaayeen fududeynta isgaarsiinta iyo iskaashiga labada kooxood.
Anderson wuxuu shaaca ka qaaday in duqeyn hore oo Mareykanka uu sanadkan, oo qiyaastii 50 kiiloomitir u jirta Kismaayo, uu ku dilay sarkaal sare oo Al-Shabaab ah oo mas’uul ka ahaa xiriirka Xuutiyiinta. Sida laga soo xigtay AFRICOM, shaqsigu wuxuu door muhiim ah ka ciyaaray isku-dubaridka gargaarka Xuutiyiinta ee Al-Shabaab.
Taliyaha Mareykanka ayaa sidoo kale ka digay in xiriirku uu siin karo labada urur fursado dhaqaale oo uu u sahli karo inay ballaariyaan saameyntooda meel ka baxsan goobaha ay ka howlgalaan.
Horumarkan ayaa yimid iyadoo ay sii kordheyso walaaca caalamiga ah ee ku aaddan amniga Badda Cas iyo Gacanka Cadan, halkaas oo weerarrada Xuutiyiinta iyo hanjabaadaha ka dhanka ah maraakiibta ay horey u carqaladeeyeen gaadiidka badda isla markaana ay kordhiyeen khataraha soo food saaraya maraakiibta ganacsiga.
Digniinta AFRICOM waxay tilmaamaysaa dhinac cusub oo muhiim ah oo ku jira tartanka amniga ee ku xeeran Gacanka Cadan iyo Badda Cas. Haddii Xuutiyiinta ay ka helaan dhul Soomaaliyeed daboolid raadaar oo la isku halleyn karo, awooddooda ay ku aqoonsan karaan oo ay ula socon karaan dhaqdhaqaaqa maraakiibta waxay ka gudbi kartaa Yemen oo ay siin kartaa sawir ballaaran oo ku saabsan dhaqdhaqaaqa badda ee ku teedsan mid ka mid ah marinnada biyaha ee ugu muhiimsan adduunka.
Walaaca ugu daran ma aha oo kaliya joogitaanka qalabka raadaarka laakiin suurtagalnimada isku-dubarid hawlgal oo dhow oo u dhexeeya laba dhaqdhaqaaq oo hubaysan oo ka socda dhinacyada iska soo horjeeda ee Gacanka Cadan. Awoodda tignoolajiyada Xuutiyiinta – oo ay ku jiraan diyaaradaha aan duuliyaha lahayn, gantaalada iyo nidaamyada ilaalada – oo ay weheliso shabakadaha Al-Shabaab ee ka dhisan gudaha Soomaaliya waxay abuuri karaan jawi amni oo aad u adag oo loogu talagalay dowladaha gobolka iyo ciidamada badda ee caalamiga ah.
Soomaaliya, eedeymuhu waxay sidoo kale muujinayaan dhibka sii socda ee ka hortagga ururada xagjirka ah ee shisheeye inay ka faa’iidaystaan goobaha ka baxsan xakamaynta dowladda ee wax ku oolka ah. Haddii rakibidda raadaarka laga sameeyo dhulka ay maamusho Al-Shabaab, horumarku wuxuu muujin doonaa sida xasillooni darrada dhulka ay si toos ah u saameyn karto amniga badda boqolaal kiiloomitir oo u jira.
Digniintu sidoo kale waa mid istaraatiijiyad ahaan muhiim u ah Somaliland iyo xeebta ballaaran ee Gacanka Cadan. Goobta Somaliland ee ka soo horjeeda Yemen iyo u dhowaanshaha waddooyinka maraakiibta waaweyn waxay ka dhigaysaa amniga xeebteeda mid si isa soo taraysa ugu habboon Mareykanka iyo awoodaha kale ee caalamiga ah. Ballaarinta iskaashiga Xuutiyiinta iyo Al-Shabaab waxay xoojin kartaa doodaha Washington ee ku saabsan iskaashi amni oo qoto dheer oo lala yeesho maamullada xeebaha ee deggan ee awood u leh inay la socdaan dhaqdhaqaaqa badda.
Si kastaba ha ahaatee, eedeymaha AFRICOM waa in laga soocaa caddayn madax-bannaan oo la xaqiijiyay oo muujinaysa in nidaamyada raadaarka Xuutiyiinta horey loogu daadgureeyay Soomaaliya. Faallooyinka Anderson waxay qeexayaan qorshe la soo sheegay iyo qiimeynta sirdoonka Mareykanka halkii laga xaqiijin lahaa in nidaamka noocaas ahi uu hadda shaqeynayo.
Haddii iskaashiga la soo sheegay uu sii ballaarto, Geeska Afrika wuxuu si isa soo taraysa u noqon karaa fidinta colaadda Yemen, taasoo isku xireysa kacdoonka dhulka ee Soomaaliya iyo iskahorimaadka badda ee Badda Cas iyo Gacanka Cadan.
