Muqdisho (QJ) – Maxkamaddu waxay baabi’isay Doorashadii Galmudug, waxayna amartay in Codbixin Cusub laga qaado xadgudubyada sharciga ah ee daran
MUQDISHO — Maxkamad Soomaaliyeed ayaa baabi’isay doorashadii Galmudug ee dhawaan dhacday, iyadoo xukuntay in habka codbixintu uu ku guuldareystay inuu buuxiyo shuruudaha dastuuriga ah iyo kuwa doorashada iyo in khaladaadkii waaweynaa ay waxyeeleeyeen kalsoonida natiijooyinka.
Go’aanka maxkamaddu wuxuu ka dambeeyay dacwad sharci oo ay soo gudbisay ururka Towfiiq, kaasoo ku dooday qaabka loo maray doorashooyinkii lagu qabtay 30-kii Luulyo ee Aqalka Wakiillada iyo goleyaasha deegaanka ee Galmudug.
Go’aanka maxkamaddu wuxuu soo xigtay qodobbo ka mid ah sharciga doorashada Soomaaliya iyo mabaadi’da dastuuriga ah ee dammaanad qaadaya xuquuqda muwaadiniinta ee doorashooyin xor ah, caddaalad ah oo lagu kalsoonaan karo.
Maxkamadu waxay ku soo gabagabaysay in doorashooyinka aan si habboon loo maamulin ama loo fulin si waafaqsan Dastuurka iyo sharciga doorashada, sidaas darteedna waxay ku dhawaaqday in natiijooyinka aan sax ahayn.
Garsoorayaashu waxay sii wadeen, iyagoo ogaaday in dhibaatooyinka la aqoonsaday aysan ahayn khaladaad farsamo oo kaliya oo la sixi karo ka dib doorashada. Sida ku cad xukunka, khaladaadka dhacay waxay waxyeello weyn u geysteen hufnaanta, caddaaladda iyo xorriyadda geeddi-socodka doorashada waxayna saameyn weyn ku yeesheen natiijada.
Sidaas darteed maxkamaddu waxay amartay Guddiga Madaxa-bannaan ee Doorashooyinka Qaranka iyo Xuduudaha inay qabanqaabiyaan doorashooyin cusub oo ka dhaca Galmudug sida ugu dhakhsaha badan ee suurtogalka ah, iyadoo habka looga baahan yahay inuu si buuxda u hoggaansamo Dastuurka, sharciyada doorashada, sharciga maamula guddiga doorashada iyo sharciyada xisbiyada siyaasadeed.
Isla mar ahaantaana, maxkamaddu waxay amartay hay’adaha jira ee Galmudug inay xilka sii hayaan ilaa doorashooyin cusub la sameeyo oo kuwa beddelkooda si sharci ah loo doorto.
Xukunku wuxuu u taagan yahay horumar muhiim ah oo ku aaddan dadaalka Soomaaliya ee ah in loo gudbo nidaam doorasho oo hal qof iyo hal cod ah.
Dowladda Federaalka waxay soo bandhigtay doorashooyinka tooska ah tallaabo muhiim ah oo loo qaaday xoojinta hay’adaha dimuqraadiyadda iyo soo afjaridda ku tiirsanaanta dalka ee qabanqaabada doorashooyinka dadban. Sidaa darteed, codbixinta Galmudug waxaa si dhow loola socday iyadoo qayb ka ah kala-guurkaas ballaaran.
Si kastaba ha ahaatee, go’aanka maxkamaddu wuxuu keenayaa su’aalo ku saabsan in hay’adaha doorashada ee Soomaaliya ay hadda leeyihiin awood ku filan oo ay ku maamulaan doorashooyinka tooska ah ee xasaasiga ah ee siyaasadeed si waafaqsan sharciga.
Xaqiiqda ah in maxkamaddu ay ku tilmaantay xadgudubyada kuwo halis ah oo aan laga noqon karin ayaa si gaar ah muhiim u ah. Waxay soo jeedinaysaa in khilaafku uusan ahayn oo keliya khilaafaadyada u dhexeeya xisbiyada siyaasadda, laakiin uu ku lug lahaa walaacyo halis ah oo wiiqi kara sharci ahaanshaha doorashada lafteeda.
Siyaasad ahaan, xukunku wuxuu sidoo kale xoojin karaa xiisadda u dhaxaysa Dowladda Federaalka, maamulka Galmudug, hay’adaha doorashada iyo kooxaha siyaasadeed ee taageeray ama ka soo horjeeday geeddi-socodka Luulyo 30.
Dowladda Federaalka, caqabaddu waxay noqon doontaa in la hubiyo in dib-u-doorasho si hufan loo qabto si loo soo celiyo kalsoonida nidaamka doorashada. Aragti kasta oo ah in doorashada cusub la musuqmaasuqayo waxay sii wiiqi kartaa kalsoonida dadweynaha ee mashruuca hal-qof iyo hal cod.
Isla mar ahaantaana, hay’adaha hadda jira ee xafiiska jooga waxay ka hortagayaan go’aanka maxkamadda inuu abuuro madhan maamul oo ka jirta Galmudug.
Ugu dambeyntii, xukunku wuxuu soo bandhigayaa dib u dhac iyo fursad labadaba: wuxuu dib u dhigayaa geeddi-socodka doorashada, laakiin dib-u-doorasho si habboon loo sameeyay waxay xoojin kartaa kalsoonida nidaamka dimuqraadiyadda ee soo koraya ee Soomaaliya. Tijaabada ugu muhiimsan waxay noqon doontaa in maamulladu ay wax ka qabtaan cilladaha ay maxkamaddu aqoonsatay halkii ay si fudud ugu celin lahaayeen isla geeddi-socodka doorashada.
