MUQDISHO (QJ) – Mareykanka ayaa ugu baaqay hoggaanka federaalka Soomaaliya iyo kooxaha mucaaradka inay si degdeg ah u galaan wadahadallo loogu talagalay in lagu xalliyo xiisadaha siyaasadeed ee sii kordhaya ee ku xeeran geeddi-socodka doorashada dalka.
Justin Davis ayaa sheegay in Washington ay ku dhiirigelinayso Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo hoggaamiyeyaasha mucaaradka labadaba inay raacaan tanaasul iyo ka-qaybgal wax ku ool ah si loo gaaro heshiis siyaasadeed oo la isku raacsan yahay.
“Waxaan ku dhiirrigelinnay labada dhinac inay wada hadlaan oo ay gaaraan xal dhexdhexaad ah. Qofna ma filayo inuu helo wax kasta oo uu rabo marka uu gorgortanka galayo. Xal dhexdhexaad ah wuxuu u baahan yahay ka-qaybgal,” ayuu yiri Davis.
Ku-simaha safiirka ayaa sheegay in go’aannada ku saabsan qaabka doorashada Soomaaliya ay ugu dambeyntii leeyihiin dadka Soomaaliyeed iyo hoggaankooda siyaasadeed. Si kastaba ha ahaatee, wuxuu xusay in ay u muuqato in heshiis ballaaran uu ka dhex jiro daneeyayaasha Soomaalida oo ku saabsan muhiimadda ugu dambeyntii la qabanayo doorashooyin toos ah.
Sida laga soo xigtay Davis, khilaafka hadda jira kuma salaysna in doorashooyin toos ah la qabto, balse uu ku salaysnaado sida loo hirgelin karo, goorta ay dhici doonaan, iyo hay’adaha ay tahay inay kormeeraan geeddi-socodka.
“Waxaan aaminsanahay in labada dhinacba ay isku raacsan yihiin in qabashada doorashooyin toos ah ay muhiim tahay. Khilaafku wuxuu ku saabsan yahay sida loo fulinayo, waqtiga, iyo cidda kormeeri doonta geeddi-socodka doorashada tooska ah,” ayuu yiri.
Davis wuxuu sidoo kale ku nuuxnuuxsaday muhiimadda ay leedahay in la sameeyo qaab-dhismeed doorasho oo cad oo waqtigeeda ku habboon oo awood u leh hubinta wareejinta awoodda si nabad ah iyo ka fogaanshaha hubanti la’aanta siyaasadeed ee daba dheeraatay.
Isagoo ka hadlaya doorka Mareykanka, ergaygu wuxuu sheegay in Washington ay si dhow ula socotay horumarka siyaasadeed ee Soomaaliya iyo ilaalinta xiriirka dhammaan dhinacyada si ay si fiican u fahmaan xaaladda. Wuxuu diiday warbixinnada soo jeedinaya in dowladda Mareykanka ay hoggaaminayso ama martigelinayso wadahadallada la filayo ee u dhexeeya dowladda Soomaaliya iyo kooxaha mucaaradka ah.
“Waxaan soo dhaweynaynaa fursadda lagu daawan karo wadahadallada u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo mucaaradka siyaasadeed, laakiin Mareykanka ma martigelinayo mana hoggaaminayo dhexdhexaadinta. Mustaqbalka Soomaaliya wuxuu ku jiraa gacanta dadka Soomaaliyeed iyo hoggaamiyayaashooda,” ayuu raaciyay Davis.
Hadalladani waxay ku soo beegmayaan iyadoo ay sii kordhayaan dadaallada diblomaasiyadeed ee lagu yareynayo xiisadaha la xiriira khilaafaadka ku saabsan wax-ka-beddelka dastuurka iyo geeddi-socodka doorashada, arrimahaas oo sii kordhayay kala qaybiyay siyaasadda Soomaaliya bilihii la soo dhaafay.
Baaqa Mareykanka ee wadahadalka ayaa muujinaya walaac sii kordhaya oo caalami ah oo ku saabsan kala qaybsanaanta siyaasadeed ee sii xumaanaysa ee Soomaaliya ka hor doorashooyinka mustaqbalka. Washington waxay u muuqataa inay diiradda saarayso ka hortagga khilaafka doorashada inuu isu beddelo dhibaato siyaasadeed ama amni oo ballaaran oo wiiqaysa geeddi-socodka dhismaha dowladeed ee jilicsan ee Soomaaliya.
Iyada oo xoogga la saarayo tanaasulka iyo xalalka ay Soomaalidu hoggaamiso, Mareykanka wuxuu isku dayayaa inuu isku dheellitiro taageerada dib-u-habaynta dimuqraadiyadda iyo walaaca ku saabsan xasilloonida siyaasadeed. Faallooyinka ayaa sidoo kale soo jeedinaya in la-hawlgalayaasha caalamiga ah ay ka walaacsan yihiin inay si toos ah ugu lug yeeshaan dadaallada dhexdhexaadinta, iyagoo doorbidaya daneeyayaasha Soomaaliya inay qaataan lahaanshaha geeddi-socodka.
Muranka ku saabsan doorashooyinka tooska ah waa mid ka mid ah arrimaha siyaasadeed ee ugu xasaasisan ee hadda wajahaya Soomaaliya. In kasta oo dad badan oo siyaasad ahaan ka tirsan ay si cad u taageeraan codbixinta guud, haddana khilaafaadku wuxuu weli ka taagan yahay isbeddellada dastuurka, waqtiyada doorashada, awoodda hay’adaha, iyo xaaladaha amniga ee lagama maarmaanka u ah abaabulka codbixinta guud ahaan.
Haddii aan la gaarin is-afgarad siyaasadeed, xiisadaha u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo kooxaha mucaaradka ayaa sii xoogaysan kara, taasoo saameyn karta maamulka, hawlgallada amniga, iyo taageerada caalamiga ah ee kala-guurka siyaasadeed ee Soomaaliya.
