Muqdisho (QJ) – Wadahadallo siyaasadeed oo ka dhacay gudaha xerada Xalane ee Muqdisho oo u dhexeeyay Xasan Sheekh Maxamuud iyo xubnaha mucaaradka ah ee uu hoggaaminayo Sheekh Shariif Sheekh Axmed iyo Saciid Cabdullaahi Deni ayaa soo dhammaaday maalintii labaad iyagoon heshiis rasmi ah gaarin, sida laga soo xigtay ilo xog ogaal ah oo ka warqaba doodda.
Warbixinno hordhac ah ayaa tilmaamaya in kulanku uu ku dhammaaday guul la taaban karo, maadaama khilaafaadka siyaasadeed ee muhiimka ah ee u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo kooxaha mucaaradka aan weli la xallin.
Ilo ku dhow wadahadallada ayaa sheegay in madaxtooyada Soomaaliya ay sii wadatay mowqifkeeda ku aaddan arrimaha waaweyn, gaar ahaan kuwa ku saabsan geeddi-socodka doorashada, wax-ka-beddelka dastuurka, iyo maaraynta khilaafaadka siyaasadeed ee socda.
Kooxaha mucaaradka ayaa la sheegay inay ku riixeen wadatashiyo siyaasadeed oo ballaaran iyo wadahadallo ku salaysan tanaasul, halka Dowladda Federaalka ay doorbidayso in la sii wado khariidadda siyaasadeed iyo dib-u-habaynta uu horey u qeexay maamulku.
Kulanka albaabada u xiran ayaa isugu keenay siyaasiyiin sare oo Soomaaliyeed iyo hoggaamiyeyaal saameyn leh, iyadoo dooddu ay si weyn diiradda u saartay mowduucyo muran dhaliyay oo ay ku jiraan waajibaadka dowladda federaalka, qorshayaasha doorashooyinka hal-qof-hal-cod, dib u eegista dastuurka, iyo la’aanta sii kordheysa ee kalsoonida siyaasadeed ee u dhaxaysa dowladda iyo kooxaha mucaaradka.
Iyadoo aan heshiis rasmi ah la gaarin, labada dhinacba waxay ku heshiiyeen inay sii wadaan wadahadallada waxaana la filayaa inay dib isugu soo laabtaan berri galab, taasoo muujinaysa in wadahadalladu ay weli socdaan.
Ku guuldarreysiga wadahadallada Xalane si loo soo saaro heshiis degdeg ah ayaa muujinaya qoto dheeraanta kala qaybsanaanta siyaasadeed ee hadda ka jirta Soomaaliya, gaar ahaan doorashooyinka iyo dib-u-habaynta dastuurka. Sii socoshada wadahadalladu waxay soo jeedinaysaa in dowladda iyo mucaaradkuba ay aqoonsadaan khataraha burburka dhammaystiran ee wadahadallada, xitaa iyadoo khilaafaadyada waaweyn ay sii jiraan.
Muranka ka taagan doorashada hal qof iyo cod ayaa weli ah mid ka mid ah arrimaha ugu xasaasisan siyaasadda Soomaaliya. Iyadoo Dowladda Federaalka ay u soo bandhigto geeddi-socodka isbeddel dimuqraadi ah, hoggaamiyeyaasha mucaaradka iyo qaar ka mid ah maamullada gobollada ayaa muujiyay walaac ku saabsan waqtiga, hirgelinta, kalsoonida siyaasadeed, iyo isku-darka awoodda.
Ku lug lahaanshaha shakhsiyaadka saameynta leh sida Xasan Sheekh Maxamuud, Sheekh Shariif, iyo Madaxweynaha Puntland Deni waxay muujinaysaa khatarta siyaasadeed ee sare ee ku xeeran wadahadallada. Wadahadallada waxaa sidoo kale si dhow ula socda la-hawlgalayaasha caalamiga ah ee ka walaacsan in is-afgaradka siyaasadeed ee daba dheeraaday uu wiiqi karo iskaashiga amniga iyo dadaallada dhismaha dowladda.
Go’aanka lagu sii wado wadahadallada ayaa laga yaabaa inuu gacan ka geysto yareynta xiisadaha degdegga ah ee ka jira Muqdisho, laakiin iyada oo aan la helin tanaasul macno leh, khilaafka siyaasadeed ayaa sii xoogeysan kara toddobaadyada soo socda.
