TAIPEI — Wasiirka Arrimaha Gudaha iyo Amniga Somaliland, Cabdalle Maxamed Carab, ayaa kulan heer sare ah la yeeshay Madaxweynaha Taiwan Lai Ching-te oo ka dhacay Madaxtooyada Taiwan ee magaalada Taipei, iyadoo Somaliland iyo Taiwan ay doonayaan inay ballaariyaan iskaashiga dhinacyada amniga, badqabka dadweynaha iyo maaraynta masiibooyinka.
Kulankan ayaa yimid intii lagu guda jiray booqasho shaqo oo Wasiir Carab uu ku tagay Taiwan, halkaas oo uu hoggaaminayo wafdi ka socda Somaliland oo ka qaybgalaya daah-furka Isbahaysiga Caalamiga ah ee Maaraynta Masiibooyinka (WADM). Somaliland ayaa ku biirtay isbahaysigan uu hoggaamiyo Taiwan iyadoo ka mid ah xubnihii aasaasay 19-kii Sebtembar, iyadoo la socota Taiwan iyo 11 dal oo kale oo xulufo diblomaasiyadeed la ah Taiwan. Hindisahan ayaa looga golleeyahay in lagu horumariyo iskaashiga ku aaddan u diyaar-garowga masiibooyinka, ka jawaabista xaaladaha degdegga ah, wada-aggaagga macluumaadka iyo tababarrada wadajirka ah.
Sida lagu sheegay warbixinta Somaliland ee ku saabsan kulanka, Carab iyo wafdigiisa ayaa ka wada hadlay sidii loo xoojin lahaa iskaashiga labada dhinac, iyadoo diiradda gaarka ah la saarayo amniga, badqabka dadweynaha, u diyaar-garowga masiibooyinka dabiiciga ah iyo iskaashiga hay’adaha. Wafdiga Somaliland ayaa hoosta ka xariiqay muhiimadda ay leeyihiin iskaashiga caalamiga ah ee xoojin kara hay’adaha qaranka iyo kor u qaadista awoodda dawladda ee ku aaddan ilaalinta dadweynaha.
Madaxweyne Lai ayaa sidoo kale carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay in sii la horumariyo xiriirka Taiwan iyo Somaliland iyo in la ballaariyo iskaashiga dhinacyada ay labada dhinac danaynayaan.
Kulankan ayaa imaanaya iyadoo iskaashiga dhinaca amniga ee u dhexeeya Somaliland iyo Taiwan uu dhaafay barnaamijyadii caadiga ahaa ee horumarinta. Bishii Agoosto, Taiwan waxay taageertay dhismaha Xarunta Isku-dhafka Badda Cas (Red Sea Fusion Centre) ee Somaliland, taas oo looga golleeyahay xoojinta amniga badda iyo ilaalinta xorriyadda marinka maraakiibta ee marin-badeedka Badda Cas. Wasiirka Arrimaha Gudaha Somaliland Cabdalle Maxamed Carab ayaa ka mid ahaa mas’uuliyiinta sare ee goobjoogga ka ahaa daah-furka xaruntaas.
Labada dhinac ayaa sidoo kale ballaariyay iskaashiga dhinaca ciidanka ilaalada xeebaha Somaliland. Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Taiwan ayaa bishii Maajo sheegtay in heshiis wadajir ah oo ku saabsan iskaashiga ilaalada xeebaha uu calaamad u yahay marxalad cusub oo xiriirka amniga ee labada dhinac ah, kaas oo ay ku jiraan iskaashiga ka dhanka ah tahriibinta iyo kalluumeysiga sharci-darrada ah, amniga badda iyo horumarinta dhaqaalaha buluugga ah (dhaqaalaha badda).
Somaliland iyo Taiwan ayaa xafiisyo matalaad ah kala furtay sannadkii 2020-kii, waxayna horumariyeen iskaashi dhinacyo badan leh oo ay ka mid yihiin beeraha, caafimaadka, tiknoolajiyadda macluumaadka iyo isgaarsiinta, waxbarashada, gargaarka bini’aadantinimo, tamarta iyo kaabaya Kulankan ugu dambeeyay ayaa ku soo beegmay xilli ay sii kordhayso xiisaha diblomaasiyadeed ee ku saabsan xiriirka Somaliland iyo Taiwan. Somaliland ayaa marar badan ku celcelisay inay xaq u leedahay sameynta iskaashi caalami ah, halka Shiinuhuna uu ka soo horjeestay iskaashiga Somaliland iyo Taiwan, isagoo cuskanaya siyaasaddiisa “Hal Shiine” (One China). Shiinaha ayaa dhawaan dhaliilay Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi “Cirro”, sababo la xiriira hadalladiisa ku saabsan Taiwan.
Dhanka Somaliland, xiriirka ay la leedahay Taipei waa dadaal lagu dhisayo iskaashi caalami ah oo wax-ku-ool ah, kaas oo ku saabsan dhinacyo si toos ah u khuseeya amniga qaranka iyo wanaagga dadweynaha. Dhanka Taiwan, iskaashiga dhow ee ay la leedahay Somaliland ayaa u furaya waddo kale oo ay ku ballaarinayso xiriirka caalamiga ah iyo la-shaqeynta dal saameyn ku leh marin-badeedyada muhiimka ah ee isku xira Badda Cas, Gacanka Cadmeed iyo Badweynta Hindiya.
Xiriirkan ayaa sidoo kale leh dhinac siyaasadeed oo ballaaran oo ku saabsan juqraafiyadda siyaasadda caalamka. Iskaashiga Somaliland iyo Taiwan ayaa dhaliyay diidmo uga timid dhanka Shiinaha, iyadoo dhanka kalena Hargeysa ay ku adkaysanayso inay xaq u leedahay doorashada cidda ay la yeelanayso xiriir caalami ah. Sidaas darteed, iskaashigan sii ballaaranaya ayaa Somaliland si sii kordhaysa u gelinaya tartanka istiraatiijiyadeed ee ballaaran ee ka jira Geeska Afrika, Badda Cas iyo Taiwan.
