Muqdisho (QJ) — Ciidamada dowladda Soomaaliya ayaa la sheegay inay ciidamo iyo gaadiid militari geeyeen hareeraha guryaha Madaxweynihii hore Sheekh Shariif Sheekh Axmed iyo Ra’iisul Wasaarihii hore Xasan Cali Khayre ee Muqdisho, halka ciidamada amniga ay xireen waddooyinka oo ay xaddideen dhaqdhaqaaqa xaafadaha u dhow iyadoo xiisadda siyaasadeed ay sii kordheyso.
Wararka maxalliga ah ayaa sheegaya in tiro badan oo ciidamo iyo gaadiid gaashaaman ah loo raray xarunta Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Aden Cadde habeenkii Sabtida ee xalay. Ciidamo amni oo dheeraad ah ayaa la sheegay in la dhigay waddooyinka iyo waddooyinka u dhow guryaha labada hoggaamiye ee mucaaradka ee caanka ah, gaar ahaan meelaha Buulo Xuubey iyo Zoobe.
Dadka deegaanka ayaa sheegay in dhowr waddo iyo goobo ganacsi la xiray, taasoo carqaladeysay gaadiidka iyo xaddiday gelitaanka dadka ku nool iyo kuwa ka shaqeeya meelaha u dhow. Sawirrada ay dadka deegaanka wadaageen ayaa la sheegay inay muujinayaan shaqaalaha amniga oo ka hortagaya dhaqdhaqaaqa qaybaha waddooyinka iyo digniin ka dhan ah dadka rayidka ah ee isticmaala waddooyinka u dhow guryaha hoggaamiyayaasha mucaaradka. Muddada xayiraadaha weli ma cadda.
Dhaqdhaqaaqyada ciidamada ayaa yimid iyadoo ay jirto is-maandhaaf siyaasadeed oo ballaaran oo u dhexeeya dowladda federaalka iyo hoggaamiyeyaasha mucaaradka oo ku saabsan jihada siyaasadeed ee dalka, isbeddellada dastuurka iyo qabanqaabada doorashooyinka. Xiisadaha hadda jira ayaa dib u soo nooleeyay walaac laga qabo iska hor imaad suurtagal ah oo la mid ah isku dhacyadii ka dhacay Muqdisho bishii Juun, markii ciidamada dowladda iyo kooxaha hubaysan ee la safan mucaaradka ay is weydaarsadeen rasaas, taasoo burburisay hantidii iyo ku qasabtay dadka rayidka ah inay ka cararaan meelaha ay dhibaatadu saameysey.
Hay’adda amniga ee dowladda, Hay’adda Sirdoonka iyo Amniga Qaranka (NISA), ayaa si gaar ah ugu eedeysay rag hubaysan oo daacad u ah Sheekh Shariif inay weerareen ciidamadeeda Muqdisho. Hay’addu waxay sheegtay in dhacdooyinka la sheegay ay ku lug lahaayeen kooxo hubaysan oo isku dayaya inay shaqaalaha amniga isku dhacaan. Eedeymaha ayaa muujinaya xisaabaadyo iska soo horjeeda oo ay bixiyaan mas’uuliyiinta dowladda iyo taageerayaasha mucaaradka oo ku saabsan mas’uuliyadda xiisadaha amniga ee ugu dambeeyay.
Hogaamiyayaasha mucaaradka ayaa hore ugu dooday in khilaafaadka siyaasadeed lagu xalliyo wadahadal halkii laga isticmaali lahaa cadaadis militari. Sheekh Shariif wuxuu ka digay in la isticmaalo hay’adaha amniga ee dowladda si loo bartilmaameedsado dadka ka soo horjeeda siyaasadda, halka dowladdu ay ku adkaysatay in hawlgalladeeda amni ay lagama maarmaan u yihiin ilaalinta kala dambeynta dadweynaha. Ujeeddada gaarka ah ee ugu dambeysay ee ciidamada la geeyay iyo xiritaanka waddooyinka si buuxda looguma xaqiijin warbixinta la heli karo.
Tallaabooyinka la soo sheegay ayaa walaac ka muujiyay dadka deegaanka iyo ganacsatada ku saabsan xorriyadda dhaqdhaqaaqa, helitaanka adeegyada muhiimka ah iyo khatarta rabshado cusub oo ka dhaca qaybaha dadku ku badan yihiin ee caasimadda. Iska hor imaad kasta oo ka dhaca guryaha hoggaamiyeyaasha mucaaradka ayaa khatar weyn gelin kara dadka rayidka ah ee u dhow.
Deegaanka la soo sheegay wuxuu hoosta ka xariiqayaa sida khilaafaadka siyaasadeed ee Soomaaliya ay si isa soo taraysa ugu dhex milmeen hawlgallada amniga ee Muqdisho. Joogitaanka ciidamada u dhow guryaha hoggaamiyeyaasha caanka ah ee mucaaradka, oo ay weheliso xiridda waddooyinka, waxay halis gelinaysaa kalsooni darro sii kordheysa oo ka dhaxaysa dowladda federaalka iyo dhaleeceeyayaasha, gaar ahaan marka mas’uuliyiintu aysan si cad u caddayn ujeeddooyinka hawlgalka.
Mudnaanta degdegga ah waa in laga hortago iska hor imaad hubaysan oo la ilaaliyo dadka rayidka ah. Isgaarsiinta hufan ee ka timaadda dowladda, xakamaynta dhammaan kooxaha hubaysan iyo wadahadallada siyaasadeed ee la cusbooneysiiyay ayaa gacan ka geysan doona yareynta khatarta ah in mar kale uu dhaco rabshado. Hay’adaha amniga ee Soomaaliya waxay sidoo kale wajahayaan caqabadda ah ilaalinta nidaamka dadweynaha iyadoo la hubinayo in khilaafaadka siyaasadeed aan lagu xallin isticmaalka ama hanjabaadda xoogga.
