Muqdisho (QJ)— Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Sheekh Shariif Sheekh Axmed ayaa ku eedeeyay dowladda federaalka inay cadaadis ku saarayso hoggaamiyeyaasha mucaaradka. Wuxuu ugu baaqay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud inuu joojiyo isticmaalka hay’adaha dowladda ee ka dhanka ah mucaaradka siyaasadeed iyo inuu la shaqeeyo si loo gaaro heshiis ku saabsan doorashooyinka.
Wareysi dhawaan la yeeshay, Sheekh Shariif wuxuu ka hadlay xiisadda siyaasadeed, amniga Muqdisho iyo is-afgaranwaa ku saabsan sida Soomaaliya ay u qaban lahayd doorashooyinkeeda soo socda. Wuxuu sheegay in Madaxweyne Xasan Sheekh uu aaminsan yahay inuu xukumi karo iyada oo aan xad lahayn haddii mucaaradka laga saaro siyaasadda.
Sheekh Shariif ayaa sidoo kale sheegay in dowladda iyo kooxda hubaysan ee Al-Shabaab ay ka wada shaqeynayaan sidii loo beegsan lahaa siyaasiyiinta mucaaradka ah. Wuxuu sheegay in la isku dayay in la qorsheeyo falalka noocaas ah laakiin ma uusan bixin faahfaahin ama caddayn taageeraysa sheegashada. Eedeynta si madax-bannaan looma xaqiijin.
Madaxweynihii hore ayaa sidoo kale ka hadlay dhacdadii Oktoobar 10, markii, sida uu sheegay, ay ciidamo yimaadeen meel u dhow gurigiisa oo ku yaal Muqdisho. Wuxuu sheegay in tallaabadan loogu talagalay in lagu cadaadiyo hoggaamiyeyaasha mucaaradka iyo in ciidamada markii dambe laga codsaday inay ka baxaan xaruntiisa.
Sheekh Shariif wuxuu sheegay in xaaladdu ay degtay, laakiin wali wuxuu ka walaacsan yahay dadka booqanaya gurigiisa oo la baarayo iyo kamaradaha lagu dhejiyo agagaarka xarunta. Wuxuu ku dooday in hay’adaha dowladdu ay ilaaliyaan dadweynaha, ee aan loo isticmaalin inay u adeegaan danaha hoggaamiyeyaasha siyaasadda.
Wuxuu diiday sheegashooyinka ah in isaga iyo shakhsiyaadka kale ee mucaaradka ah ay waxyeellaynayaan amniga Muqdisho. Sheekh Shariif wuxuu sheegay in askarta ilaalinaysa ay yihiin shaqaale dowladeed oo diiwaangashan, oo aan ahayn xubno ka tirsan maleeshiyo gaar ah. Wuxuu ku nuuxnuuxsaday in militariga ay raacaan sharciga oo aan loo adeegsan hanjabaadda siyaasiyiinta.
Sheekh Shariif wuxuu sheegay in xiisadda siyaasadeed lagu xallin karo wadahadallo iyo hab doorasho oo caddaalad ah oo dhinac walba uu ku kalsoon yahay. Wuxuu sheegay in mucaaradku aysan ka baqayn doorashooyinka laakiin ay rabaan sharciyo cad oo dhammaan kooxaha siyaasadda siin doona fursad caddaalad ah.
Wuxuu sidoo kale dhaleeceeyay xayiraadaha lagu soo rogay dibadbaxyada nabadda ah, isagoo sheegay in muwaadiniintu ay leeyihiin xuquuq dastuuri ah oo ay ku muujiyaan aragtidooda oo ay si nabad ah u muujiyaan. Wuxuu ku boorriyay dowladda inay joojiso isticmaalka ciidamada amniga ee ka dhanka ah mucaaradka oo ay diiradda saarto sidii loo gaari lahaa heshiis ku saabsan doorashooyinka.
Faallooyinka Sheekh Shariif waxay muujinayaan sida kalsoonida yar ee u dhaxaysa dowladda federaalka iyo hoggaamiyeyaasha mucaaradka. Khilaafka ugu weyn ayaa ah sida Soomaaliya ay u qaban lahayd doorashooyinkeeda soo socda iyo in xeerarka ay ku heshiin doonaan dhinac walba.
Sheegashadiisa ah in dowladdu ay la shaqeyneyso Al-Shabaab si ay u beegsato shakhsiyaadka mucaaradka ah waa mid aad u culus, laakiin ma uusan keenin caddayn taageeraysa. Sidaa darteed waa in loola dhaqmaa sidii eedeymo, ee maaha xaqiiqo la xaqiijiyay. Macluumaad dheeraad ah ayaa loo baahan doonaa si loo xaqiijiyo in ay jirto wax run ah oo ku jira sheegashada.
Sheegashadiisa ku saabsan ciidamada soo gaaray meel u dhow gurigiisa ayaa sidoo kale soo bandhigaysa su’aalo ku saabsan sida ciidamada amniga ay ula macaamilaan hoggaamiyeyaasha mucaaradka. Sharaxaadda dowladda iyo caddayn kasta oo madax-bannaan ayaa gacan ka geysan doonta in la caddeeyo waxa dhacay.
Walaaca ballaaran ayaa ah in khilaafaadka siyaasadeed ay adkaan karto in la xalliyo haddii hoggaamiyeyaasha mucaaradka ay dareemaan in loo hanjabayo ama laga hor istaagayo inay si xor ah u hadlaan. Isla mar ahaantaana, dowladdu waa inay wax ka qabataa khataraha amniga ee dhabta ah oo ay hubisaa in ciidamadeedu ay raacaan sharciga.
Arrinta ugu muhiimsan ayaa ah in dowladda iyo mucaaradku ay ku heshiin karaan xeerarka doorashada ee caddaaladda ah. Wadahadalladu waxay gacan ka geysan karaan yareynta xiisadaha haddii labada dhinac ay diyaar u yihiin inay dhegeystaan ​​oo ay sameeyaan tanaasul. Haddii aan la helin heshiis, xiisadda siyaasadeed way sii socon kartaa, taasoo adkeyneysa in hoggaamiyeyaasha dalka ay si wadajir ah uga wada shaqeeyaan amniga iyo dhibaatooyinka kale ee qaranka.
