HARGEYSA (QJ)– Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi (Cirro), oo maanta ka hadlayay munaasabad ka dhacday Hargeysa, ayaa ku tilmaamay booqashada hoggaamiyayaasha dowladda Soomaaliya ee magaalada Laascaanood ee gobolka Sool mid kicin iyo duullaan ah.
Madaxweynaha ayaa ugu baaqay dadka Somaliland inay isu diyaariyaan difaaca dhulkooda, isagoo sheegay in qof kasta oo gardarro sameeya uu la kulmi doono cawaaqib xun.
Hadalkiisu wuxuu ku soo beegmayaa iyadoo Madaxweynaha iyo Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya ay maanta gaareen Laascaanood, iyagoo ku biiraya mas’uuliyiin kale oo sare oo ka tirsan Dowladda Federaalka oo horey u joogay ka qaybgalka xafladda caleema saarka hoggaamiyaha degmedda Laascaanood, oo halkaas ka dhacaysa.
Madaxweynaha Somaliland ayaa sheegay in Somaliland aysan cidna u hayn wax colaad ama xumaan ah, isagoo ku nuuxnuuxsaday in Somaliland ay dooratay waddada dowladnimada, xasilloonida, iyo wada noolaanshaha nabadda. Si kastaba ha ahaatee, weligeed kama leexan doonto difaaca madax-bannaanideeda iyo jiritaankeeda qaran.
Madaxweynuhu wuxuu hoosta ka xariiqay in jawaabta Somaliland ee dalalka ku baaqaya dagaal ka dhan ah aysan ku salaysnayn taxaddar la’aan ama degdeg, balse ay ku salaysnaan doonto caqli siyaasadeed, difaac qaran oo midaysan, iyo diblomaasiyadeed oo ku salaysan caqli iyo mas’uuliyad.
Madaxweynuhu isagoo ka hadlaya qiimaha ay aqoonsigu u leedahay dadka Somaliland, wuxuu yiri:
“Aqoonsigu maaha hadiyad si fudud loo bixin karo. Waxaan ku kasbanay halgan dheer, oo lagu gaaray mas’uuliyad, xasillooni aan dhisnay, nidaam dimuqraadi ah oo aan hirgelinay, maamul wanaagsan, iyo dhiirigelinta ganacsiga suuqa xorta ah. Somaliland waxay dhistay dowladnimo dhammaystiran oo ilaalisa dhulkeeda iyo dadkeeda. Waxay door muhiim ah ka ciyaartaa xasilloonida Geeska Afrika, Badda Cas, iyo Gacanka Cadmeed. Adduunku wuxuu u aqoonsaday Somaliland qaran mas’uul ah oo lala macaamili karo. Taasi waa waxa horseeday aqoonsiga Somaliland.”
Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland wuxuu ku celiyay in jiritaanka iyo aqoonsiga Somaliland uusan cidna khatar ku ahayn. Taa beddelkeeda, aqoonsiga iyo madaxbannaanida Somaliland waa xaqa iyo himilada dadkeeda, dad doonaya inay dalkooda ugu noolaadaan sharaf, nabad, iyo barwaaqo.
Isagoo ka hadlaya taariikhda hodanka ah ee Somaliland iyo sharcinimada madax-bannaanideeda, Madaxweynuhu wuxuu yiri:
“Waxaan ku dhawaaqaynaa sharaf weyn in Jamhuuriyadda Somaliland ay tahay qaran iyo dad leh taariikh qoto dheer. Waxay ahayd tii ugu horreysay ee gaarta madaxbannaani, madax-bannaanideeduna waxay u heellan tahay abuurista Soomaaliya Weyn, taasoo noqotay riyo burburtay. Jabuuti way kaligeed taagan tahay, gobolka Soomaaliya waa qayb ka mid ah Itoobiya, NFD-na waa qayb ka mid ah Kenya. Markaa, waxaan weydiinayaa Soomaalida: maxaa ku qasbaya Soomaaliya iyo Somaliland inay mid noqdaan?”
Sifada Madaxweyne Cirro ee joogitaanka hoggaamiyeyaasha DFS ee Laascaanood oo ah “duulaan” waa mid ula kac ah waxayna u beddeshaa dhacdo siyaasadeed fal qiil u ah dagaal. Hadalkan wuxuu u adeegayaa kicinta dareenka qaranka, qiil u yeelayaa mowqif milatari oo sarreeya, iyo caalamiyeynta khilaafka maxalliga ah iyadoo la tusayo Soomaaliya inay tahay si gardaro ah ugu xadgudbaysa dhulka deriska ee nabadda jecel.
Doodda taariikhiga ah ee Madaxweynuhu waa waa mid ku muujineysa riyada fashilantay ee “Soomaali Weyn” (mideynta dhammaan dhulalka ay Soomaalidu degto) si uu u caddeeyo sababta Jamhuuriyaddii Soomaaliya (midowgii 1960) ay u burburtay sanabtaa awgeed. Maadaama riyada Soomaali-weynta ah ay dhimatay (iyadoo Jabuuti ay madax bannaan tahay iyo gobollada Soomaalida ee Itoobiya/Kenya), midowgii yaraa ee u dhexeeyay Somaliland iyo Soomaaliya uu ahaa mid fashilmay.
Khudbadda Madaxweyne Cirro waxay si guul leh dib ugu qaabaynaysaa dooda Somaliland dal aqoonsi raadins ah wexeyna una beddelaysa arrinka mid dawlad madax-bannaan oo khatar ku jirta.
Booqashada Laascaanood waxay dib ugu celisayy Muqdisho dagaalkii sheekada ahaa, iyadoo siisay Somaliland marmarsiiyo qumman oo ay ku ururiso dadkeeda oo ay ku dardar geliso mashruuceeda gooni isu taaga iyo difaac qaran. Khilaafku hadda wuxuu galay marxalad ay falalkan astaanta u ah dhulalka lagu muransan yahay ay kicin karaan colaado dhab ah.
