MUQDISHO (QJ)— Dadaallada Turkiye ee lagu dhexdhexaadinayo xiisadda siyaasadeed ee Soomaaliya ayaa wajahaya dhaleecayn sii kordheysa oo ka imanaysa hoggaamiyeyaasha mucaaradka iyo qaar ka mid ah dowlad goboleedyada. Waxay su’aal ka keenayaan in Ankara ay u dhaqmi karto dhexdhexaadiye dhexdhexaad ah sababtoo ah xiriir dhow oo milatari, siyaasadeed iyo dhaqaale oo ay la leedahay dowladda Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.
Khilaafkan ayaa yimid iyadoo wadahadallada ku saabsan isbeddellada dastuurka iyo qorshayaasha doorashada ay weli taagan yihiin. Turkiye ayaa soo farageliyey si uu gacan uga geysto isku keenista dowladda iyo mucaaradka ka dib markii dadaalladii wadahadallada ee hore ay fashilmeen.
Si kastaba ha ahaatee, sida laga soo xigtay falanqayn ay sameeyeen Madasha Bariga Dhexe, Puntland iyo Jubaland ayaa ka mid ah dowlad goboleedyada diiday inay ku biiraan wadahadallada uu hoggaaminayo Turkiga. Hoggaamiyeyaashooda iyo shakhsiyaadka mucaaradka ah ayaa ku doodaya in Turkiye uu saameyn badan ku leeyahay Muqdisho si uu u noqdo dhexdhexaadiye caddaalad ah.
Dadka dhaliila ayaa tilmaamaya taageerada milatari ee Turkiye uu u hayo dowladda federaalka. Ankara waxay tababartaa oo qalabeysaa ciidamada amniga Soomaaliya. Waxay sheegeen in tani ay walaac ka muujinayso doorka ay ku leedahay wadahadallada ku lug leh khilaafaadka u dhexeeya dowladda federaalka iyo maamul goboleedyada.
Su’aalo ayaa sidoo kale laga keenay ku lug lahaanshaha Turkiga ee Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed. DeSmog ayaa soo warisay eedeymo ay soo jeediyeen mas’uuliyiinta gobolka oo sheegaya in duqeymaha cirka ee Soomaaliya iyo Turkiga, oo si rasmi ah loogu bartilmaameedsanayo Al-Shabaab, sidoo kale loo adeegsaday kooxaha siyaasadda ka soo horjeeda. Eedaymahan si madax-bannaan looma xaqiijin.
Mucaaradka ayaa sidoo kale walaac ka muujiyay heshiisyada ku saabsan amniga badda iyo sahaminta saliidda iyo gaaska badda ee Shirkadda Batroolka Turkiga. Waxay ku doodayaan in heshiisyo qaar la sameeyay iyada oo aan dib u eegis baarlamaani ah oo ku filan la sameyn.
Dowladda federaalka Soomaaliya iyo taageerayaasha iskaashiga Turkiga ayaa difaacaya doorka Ankara. Waxay sheegeen in Turkiye ay si weyn u maalgelisay amniga iyo hay’adaha Soomaaliya isla markaana ay leedahay saameyn diblomaasiyadeed oo loo baahan yahay si looga hortago xasillooni darro siyaasadeed oo dheeraad ah.
Si kastaba ha ahaatee, iyada oo aan la helin taageerada dowladaha muhiimka ah ee gobolka iyo kooxaha mucaaradka, dadaallada dhexdhexaadinta ee Turkiga ayaa laga yaabaa inay ku adkaato inay soo saaraan heshiis siyaasadeed.
Caqabadda ugu weyn ee Turkiye wajahayso waa kalsooni la’aan ka dhex jirta qaar ka mid ah hoggaamiyeyaasha siyaasadda ee Soomaaliya. Xiriirka dhow ee ay la leedahay dowladda Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa shaki ka dhaliyay in ay si siman ula dhaqmi karto dhammaan dhinacyada.
Mucaaradka iyo dowladaha gobolka, arrintu maaha cidda hoggaaminaysa wadahadallada. Waxay rabaan hab siinaysa dhammaan kooxaha siyaasadda cod caddaalad ah oo aan u janjeerin dowladda federaalka.
Turkiye wuxuu weli yahay saaxiib muhiim u ah Soomaaliya, gaar ahaan amniga iyo horumarinta dhaqaalaha. Laakiin dadaalladeeda dhexdhexaadinta uma badna inay guuleystaan haddii aysan Puntland, Jubaland iyo kooxaha mucaaradka ee waaweyn aaminsanayn in geeddi-socodku uu yahay mid caddaalad ah.
Soomaaliya waxay u baahan tahay wadahadallo ay ku jiraan dhammaan dhinacyada siyaasadda ee muhiimka ah. Heshiiskaas la’aantiis, dhexdhexaadinta shisheeye waxay sii xoojin kartaa kala qaybsanaanta loogu talagalay inay xalliso.
