MUQDISHO () Kalfadhigii wadajirka ahaa ee labada aqal ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya ayaa maanta lagu soo gabagabeeyay buuq iyo fowdo ka dib markii Xildhibaanada mucaaradka ay si xoog leh uga soo horjeesteen qorshaha wax ka beddelka shan cutub oo ka mid ah Dastuurka KMG ah ee dalka.
Guddoomiyaha Golaha Shacabka, Aadan Madoobe, ayaa ku guuldareystay inuu si rasmi ah u furo kalfadhiga ka dib markii Xildhibaanada ka soo horjeeda ajandaha ay bilaabeen buuq xooggan, taasoo keentay in Guddoomiyaha Baarlamaanka uu si lama filaan ah uga baxo xarunta baarlamaanka oo uu xiro kalfadhiga.
Inta lagu guda jiray fowdada, Xildhibaanada labada dhinac ayaa isku dhacay iska hor imaadyo jireed, iyadoo xaaladdu ay noqotay mid aan la xakamayn karin. Muran jireed ayaa sidoo kale ka dhex qarxay Wasiirka Amniga, Fartaag, iyo Xildhibaan Xasan Firimbi.
Xildhibaannada mucaaradka, oo ka soo horjeeda wax ka beddelka Dastuurka iyo qorshaha muddada-kordhinta ee la sheegay inuu ka dambeeyay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa si cad u muujiyay diidmadooda iyagoo jeexjeexay dukumentiyada ajandaha kalfadhiga maanta.
Xildhibaannadan ayaa ku eedeeyay Madaxtooyada iyo Guddoomiyaha Baarlamaanka inay isku dayayaan inay riixaan isbeddellada dastuuriga ah iyagoo aan haysan taageero dadweyne iyo mid baarlamaan.
Xildhibaanada mucaaradka ah ayaa ku guuleystay inay fashiliyaan dadaalkii maanta la qorsheeyay ee lagu meel marinayay wax ka beddelka dastuurka, kaas oo ay ku tilmaameen tallaabo lagu xoojinayo awoodda iyo kordhinta muddada xilaha.
Waxaa la filayaa in xildhibaanada mucaaradka ah ay la hadli doonaan warbaahinta saacadaha soo socda si ay u faahfaahiyaan mowqifkooda iyo sababaha looga soo horjeedo ajandaha dowladda.
Guusha mucaaradka ee ah inay xiraan kalfadhiga iyada oo loo marayo carqaladeyn waa guul weyn. Waxay joojinaysaa ajandaha dawladda laakiin waxay ka dhigantahay inay curyaamiso dawladda. Waxay muujinaysaa in mucaaradku ay haystaan tirooyinka iyo rabitaanka ah inay ka dhigaan baarlamaanka mid aan shaqayn karin.
Dagaalka feerka ah ee u dhexeeya Wasiirka Amniga iyo Xildhibaan waa mid si calaamad u aha xaalku halka uu marayo. Wasiirkii mas’uulka ka ahaa nidaamka dadweynaha laftiisa ayaa ku lug leh qaska Baarlamaanka dawladda. Waxay calaamad u tahay in siyaasadda lagu beddelay halgan awoodeed oo toos ah.
Taageerayaasha caalamiga ah sida Mareykanka, Midowga Yurub, iyo Qaramada Midoobay, tani waxa ay u tahay niyadjab xun. Mashruucoodii dhismaha dawladeed oo dhan wuxuu ku salaysan yahay hay’ado federaal ah oo shaqeynaya oo sharci ah. Muuqaalka baarlamaan burburay, wax yar ka dib markii Mareykanku uu joojiyay dhammaan gargaarka musuqmaasuqa, wuxuu caddaynayaa in mashruucu si ba’an u fashilmayo. Waxay ku qasbi doontaa inay dardar geliyaan isbeddel ku wajahan la macaamilka jilayaasha gobolka (sida Puntland, Jubaland iyo mucaaradka) si toos ah.
