Muqdisho (QJ) – Cabdullaahi Maxamed Warfaa ayaa sheegay in Dowladda Federaalka Soomaaliya ay awood u leedahay inay awood u yeelato inay awood u yeelato inay ku fidiso dhammaan dhulalka ay u aragto inay qayb ka yihiin dalka, oo ay ku jirto Somaliland.
Isagoo wareysi siiyay Al Jazeera, Danjire Warfaa ayaa ku tilmaamay Somaliland inay tahay qayb muhiim ah oo ka mid ah Soomaaliya wuxuuna sheegay in Ciidamada Qaranka Soomaaliya ay awood u leeyihiin inay gaaraan magaalooyinka waaweyn ee Somaliland, oo ay ku jiraan Hargeysa iyo Berbera, si ay u taageeraan waxa uu ugu yeeray midnimada Soomaaliya iyo midnimada dhuleed.
Sida laga soo xigtay safiirka, tallaabooyinka noocan oo kale ah ayaa dhici kara mustaqbalka haddii loo arko inay lagama maarmaan yihiin.
Hadalladan ayaa imanaya xilli xiisad siyaasadeed oo sii xoogaysanaysa ay ka dhex jirto Muqdisho iyo Hargeysa oo ku saabsan dadaallada caalamiga ah ee Somaliland iyo aqoonsiga.
Faallooyinkan ayaa sidoo kale raacaya warbixinnada warbaahinta ee sheegaya in Israa’iil ay isticmaali karto xarumo ku yaal Berbera intii ay socotay colaadda Iiraan. Warbixinnadaas si madax-bannaan looma xaqiijin, mana jirto caddayn rasmi ah oo si cad loo soo bandhigay si loo taageero sheegashooyinka.
Warbixinno hore ayaa sidoo kale ku andacoonaya jiritaanka dhaqdhaqaaqyo sirdoon oo Israa’iil ka waddo gobolka. Si kastaba ha ahaatee, mas’uuliyiinta Somaliland waxay si joogto ah u beeninayeen sheegashooyinka ku saabsan saldhigyada militariga ee shisheeye ama heshiisyada qarsoodiga ah ee militariga, iyagoo ku adkeysanaya in xiriirkooda Israa’iil uu yahay mid diblomaasiyadeed.
Hadalladii ugu dambeeyay ee safiirka Soomaaliya ayaa ka soo ifbaxaya tartan siyaasadeed oo sii kordhaya oo ka socda Geeska Afrika iyo dareenka caalamiga ah ee sii kordhaya ee ku aaddan marin-biyoodka istaraatiijiga ah ee Gacanka Cadan iyo marin-biyoodka Bab al-Mandab.
Hadalladii safiirku waxay matalaan mid ka mid ah hadalladii ugu cadcadaa ee dhawaan uu jeediyay sarkaal sare oo ka tirsan Soomaaliya oo ku saabsan sheegashada Muqdisho ee madaxbannaanida Somaliland. Iyadoo Soomaaliya ay si joogto ah u adkaysanaysay in Somaliland ay weli qayb ka tahay Jamhuuriyadda Federaalka, tixraacyada ku saabsan awoodda ciidanku u leeyihiin inay gaaraan Hargeysa iyo Berbera ayaa u badan tahay inay soo jiidan doonaan dareen weyn.
Marka laga eego aragtida Muqdisho, hadalku wuxuu xoojinayaa mowqifka Soomaaliya ee muddada dheer taagnaa ee ah in sheegashada madaxbannaanida Somaliland aysan lahayn aqoonsi sharci oo caalami ah iyo in sharafta dhuleed ee Soomaaliya ay weli tahay mid aan gorgortan laga geli karin.
Si kastaba ha ahaatee, marka laga eego dhinaca Somaliland, hadallada noocaas ah waxaa loo arki karaa hadallo hanjabaad ah oo wiiqaya wadahadalka waxayna halis gelinayaan xiisadda sii kordheysa ee u dhaxaysa labada dhinac. Somaliland waxay maamulkeeda, ciidamada amniga, iyo hay’adaha maamulka haysatay tan iyo 1991 waxayna si joogto ah u dooddaa in khilaafaadka siyaasadeed lagu xalliyo hawlgal nabadeed halkii laga qaadi lahaa tallaabooyin qasab ah.
Waqtiga hadalka ayaa sidoo kale xusid mudan. Waxay ku soo beegmaysaa iyadoo ay sii kordhayaan doodaha caalamiga ah ee ku saabsan goobta istaraatiijiga ah ee Somaliland, sii kordhaya ka qaybgalka shisheeye, iyo warbixinnada – ha ahaadaan kuwo la xaqiijiyay iyo haddii kale – oo isku xiraya Berbera iyo dhaqdhaqaaqa amniga gobolka ee ballaaran ee ku lug leh Israa’iil, Iiraan, iyo amniga badda ee Badda Cas.
In kasta oo aysan jirin wax calaamad ah oo muujinaya tallaabo milatari oo soo socota, is-weydaarsigu wuxuu iftiiminayaa kala qaybsanaanta siyaasadeed ee sii ballaaranaysa ee u dhaxaysa Muqdisho iyo Hargeysa xilli Geeska Afrika uu si isa soo taraysa muhiim ugu yahay siyaasadda juqraafiyeed ee gobolka iyo tan caalamiga ah
