Kismaayo (QJ) – Dibadbax ka dhan ah dowladda Turkiga ayaa lagu qabtay Kismaayo, caasimadda ku meel gaarka ah ee Jubaland, iyadoo dibadbaxayaashu ay Ankara ku eedeeyeen inay faragelin ku hayso arrimaha siyaasadda gudaha iyo amniga ee Soomaaliya.
Dibadbaxayaashu waxay siteen boorar iyo boorar ay ku dhaleecaynayaan doorka sii kordhaya ee Turkiga ee Soomaaliya, waxayna ku tilmaameen ku lug lahaanshaha Ankara mid ka mid ah faragelinta shisheeye. Banaanbaxan ayaa yimid iyadoo xiriirka sii xumaanaya ee u dhexeeya Jubaland iyo Dowladda Federaalka Soomaaliya uu sii xumaanayo.
Mas’uuliyiinta Jubaland oo khudbad ka jeediyay kulanka ayaa eedeymo xooggan u jeediyay Dowladda Federaalka iyo Turkiga, iyagoo isku xiraya doorka Ankara iyo xiisadda siyaasadeed ee ballaaran ee dalka soo food saartay.
Wasiirka Amniga Jubaland ayaa ku eedeeyay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud inuu mas’uul ka yahay xaaladda siyaasadeed ee Soomaaliya oo sii xumaanaysa, isagoo ku eedeeyay Dowladda Federaalka inay abuurtay xaalado sii xumeeyay xiisadda u dhaxaysa Muqdisho iyo dowladaha xubnaha ka ah federaalka.
“Dowladda iyo lahaanshaha hantida waxaa qiimo la’aan ka dhigay Xasan Sheekh, oo waqtigiisu yimid, waxaanan diyaar u nahay inaan iska difaacno isaga iyo gumeystayaashii cusub,” ayuu yiri wasiirku, isagoo ka hadlayay waxa uu ku tilmaamay saameynta shisheeye ee sii kordheysa ee Soomaaliya.
Guddoomiyaha Degmada Kismaayo Cumar Faraweyne ayaa sidoo kale si kulul u dhaleeceeyay Turkiga, isagoo ku eedeeyay Ankara inay ku raad joogto siyaasad faragelin ah oo ka dhan ah Soomaaliya.
“Turkigu waa gumeyste cusub oo qabsaday Soomaaliya,” ayuu yiri Faraweyne, isagoo ka tarjumaya hadallada sii kordhaya ee ku wajahan Ankara ee ka dhex jira qaar ka mid ah mas’uuliyiinta Jubaland iyo jilayaasha siyaasadda.
Dibadbaxyadan ayaa ka dambeeyay khilaaf sii kordhaya oo ku saabsan doorka militari iyo siyaasadeed ee Turkiga uu ka ciyaarayo Soomaaliya. Baarlamaanka Turkiga ayaa ansixiyay muddo laba sano ah oo dheeraad ah oo lagu kordhinayo howlgalkiisa milatari ee Soomaaliya bishii Luulyo, taasoo kordhinaysa muddada xilka ilaa 2028.
Jubaland iyo Puntland ayaa sidoo kale horey u diiday inay ka qayb galaan shirarka siyaasadeed ee xiriirka la leh Turkiga ee ka dhacaya Muqdisho, iyadoo mas’uuliyiintu ay su’aal ka keeneen dhexdhexaadnimada Ankara ee khilaafaadka siyaasadeed ee socda ee Soomaaliya.
Dibadbaxyadan ugu dambeeyay waxay ku soo beegmayaan iyadoo iska hor imaad ballaaran uu ka dhex jiro Dowladda Federaalka iyo dhowr ka mid ah jilayaasha siyaasadda iyo gobolka oo ku saabsan doorashooyinka, awoodda federaalka, arrimaha dastuurka iyo doorka dowladaha shisheeye ee arrimaha amniga Soomaaliya.
Dibadbaxyadan ayaa sidoo kale yimid wax yar ka dib markii Jubaland ay ku eedeysay Turkiga inuu ku lug lahaa duqayn la sheegay oo ka dhacday Gedo oo lagu bartilmaameedsaday taliyihii hore ee Ciidanka Ilaalada Xeebaha Soomaaliya Mahad Cabdiraxmaan Aadan. Ku lug lahaanshaha Turkiga ee dhacdadaas si madax-bannaan looma xaqiijin, laakiin eedeynta ayaa sii kordhisay dhaleecaynta Ankara ee Jubaland.
Dibad-baxyada Kismaayo waxay muujinayaan isbeddel weyn oo ku yimid sida doorka Turkiga ee Soomaaliya ay u arkaan qaar ka mid ah jilayaasha siyaasadda gobolka. Ankara waxay si caadi ah u soo bandhigtay ka qaybgalkeeda inay tahay taageero loogu talagalay xasilloonida, amniga iyo horumarka Soomaaliya, laakiin mas’uuliyiinta Jubaland ayaa si isa soo taraysa u muujinaya ka qaybgalkaas faragelin siyaasadeed.
Su’aasha ugu muhiimsan ayaa ah in Turkigu uu sii wadi karo xiriirkiisa amniga ee ballaaran ee uu la leeyahay Muqdisho isagoo sii haysanaya kalsoonida dowladaha xubnaha ka ah federaalka ee Soomaaliya. Haddii eedeymo sheegaya in awoodaha militariga Turkiga loo adeegsanayo khilaafaadka siyaasadeed ee gudaha Soomaaliya ay sii socdaan, Ankara waxay wajihi kartaa cadaadis sii kordhaya si ay u muujiso in doorkeedu uu yahay mid dhexdhexaad ah oo waafaqsan dib-u-heshiisiinta siyaasadeed ee ballaaran ee Soomaaliya.
