Jabuuti (QJ) – Wararkii ugu dambeeyay ee naga soo gaaraya dalka Jabuuti ayaa xaqiijinaya in maanta markale uu dagaal dhex maray ciidamada dowladda Jabuuti iyo jabhadda FRUD ee Midnimada iyo Dimuqraadiyadda, waxaana dagaalkaasi ka dhashay khasaare isugu jira dhimasho iyo dhaawac.
Ugu yaraan 12 askari oo ka tirsan ciidamada ka amarqaata Geele ayaa la dilay ka dib markii fariisin ay ku lahaayeen militariga ay weerareen jabhadda FRUD.
Sidoo kale waxaa jira warar sheegaya in qaar ka mid ah askarta ay jabhadu nolosha ku qabteen.
Wararka ayaa sheegaya in dagaalka ka dib dawladu jartay adeeggii Internetka ee guud ahaan dalka Jabuuti, taasoo keentay walaac iyo doodo baahsan. Ilo madax banaan ayaa sheegaya in xidhitaanka interneedkan (oo la mid ah ka Iran) uu hirgalay kadib markii baraha bulshada lagu faafiyay muuqaalo muujinaya mudaharaadayaal, kuwaas oo la sheegay inay ka tirsan yihiin qoomiyada Canfarta.
Xaaladda guud ee amniga iyo isgaarsiinta dalka ayaan weli kala cadeyn, iyadoo aysan jirin war rasmi ah oo ka soo baxay dowladda Jabuuti iyo hoggaanka FRUD oo si faah faahsan uga hadlay dagaalkaasi, waxa sababay iyo khasaaraha ka dhashay.
Dhacdadani waxa ay ku soo beegantay wakhti ay Jabuuti faraha kula jirtay siyaasadda gudaha ee Somaliland iyo Somaliya, taas oo dadka qaar u arkaan inay tahay faragelin aan loo baahnayn oo lagu hayo arrimaha gobolka. Dalka yar ee Jabuuti waxaa hadda wajahaya arrimo xasaasi ah oo dhanka amniga iyo siyaasadda ah, kuwaas oo walaac hor leh ku abuuraya muwaadiniinta iyo beesha caalamka, gaar ahaan kuwa dalkaa ku leh saldhigyada ciidamada. Hadalada rasmiga ah ee ka soo baxa xukuumadda Madaxweyne Ismaaciil Cumar Geelle ama jabhadda FRUD ayaa laga sugayaa inay caddeeyaan waxa dhabta ah ee dhacay.
Isku dhacan la sheegay in uu dhex maray ciidamada Jabuuti iyo mucaaradka FRUD ee ay Canfartu hogaamiso ayaa daaha ka rogaya xiisado isir iyo siyaasadeed oo ka dhex aloosan Djibouti lafteeda. Maadaama Dawlada Jabuuti ay martigeliso saldhigyada milatari ee waaweyn ee ajnabiga ah (US, China, France, Japan, Italy) ee ilaashada marin-biyoodka muhiimka ah, xasiloonida gudaha Jabuuti ayaa muhiim u ah ganacsiga iyo amniga caalamka. Dhacdadani waxay daaha ka qaadaysaa u nuglaanshaha xasillooni darrada gudaha, taas oo saamayn ballaadhan ku yeelan karta hawlgallada caalamiga ah ee gobolka.
Quwadaha waaweyn ee saldhigyada ku leh Jabuuti (gaar ahaan Maraykanka) ayaa si dhow ula socon doona xasillooni darradan. Welwelkooda koowaad waa amniga iyo hawlgalka aan kala go’a lahayn ee qalabkan istiraatiijiga ah. In kasta oo hal dagaal aanu u badnayn in uu khatar galiyo saldhigyada, haddana qorshaha kacdoonka ee jabhadda ayaa ku qasbi karta ciidamadan shisheeye in ay dib u eegaan ku tiirsanaanta xasilloonida Jabuuti, lagana yaabo in ay sahamiyaan beddel ay ku sameeyaan fariisimohooda sida Somaliland mustaqbalka fog.
Dagaalada iyo xidhitaanka interneedka ee Djibouti waxa ay xasuusin u yihiin caalamka in wadamada Geeska Afrika ee isu muujiya in ay xasiloon yihiin. Iyada oo ay u badan tahay in ay salka ku hayso cabashooyinkii Canfarta ee muddada dheer soo jiray iyo siyaasadda gudaha, waxa xusid mudan in ay dhacday doorkii firfircoonaa ee Djibouti ku lahayd khilaafaadka gobolka. Mudnaanta dhammaan jilayaasha dibadda ee fariisinka ku leh Djibouti waxay noqon doontaa in la dhiirrigeliyo deminta xiisadda iyo in laga fogaado arrimaha gudaha ee waddamada deriska ah, iyada oo la hubinayo in dhacdadani ay ahaanayso mid lagu cibri qaato laguna badbaadiyo waddan markii horeba jilicsanaa.
