Muqdisho (QJ) – Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa sheegay in Soomaaliya ay wajahday laba waddo oo suurtagal ah oo wax looga qabanayo arrinta Somaliland – awood ciidan ama wadahadal siyaasadeed – laakiin ugu dambeyntii waxay dooratay gorgortanka iyo qancinta inay tahay habka la doorbido.
Isagoo wareysi siiyay Dawan TV, Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa ku tilmaamay aqoonsiga Israa’iil ee Somaliland bishii Diseembar 2025 “mid ka mid ah maalmihii ugu mugdiga badnaa taariikhda Soomaaliya,” isagoo ku dooday in tallaabadaasi ay caqabad ku noqotay midnimada dhuleed ee Soomaaliya.
“Waxaan miisaamay labada ikhtiyaar, ugu dambayntiina waxaan doorannay wadahadal iyo qancin. Inkasta oo ay qaadatay in ka badan 30 sano, haddana waxay ahayd waddada ugu habboon xaaladaha,” ayuu yiri madaxweynuhu.
Hogaamiyaha Soomaaliya wuxuu ku nuuxnuuxsaday in dowladihii kala dambeeyay ee Soomaaliya ay ka gaabsadeen inay adeegsadaan awood ciidan si ay u xalliyaan khilaafka Somaliland, inkastoo ay sii wadaan inay u arkaan Somaliland inay qayb ka tahay Soomaaliya.
Isagoo ka hadlayay xiriirka Israa’iil, Xasan Sheekh wuxuu sheegay in Soomaaliya aysan waligood sii wadin xiriir diblomaasiyadeed oo rasmi ah ama iskaashi rasmi ah oo ay la leedahay Israa’iil. Isagoo qiraya xaaladda Israa’iil ee xubin ka ah beesha caalamka, wuxuu ku celiyay taageerada ay Soomaaliya u hayso qadiyadda Falastiin.
“Ma dafiri karno jiritaanka Israa’iil oo ah dowlad, laakiin ma lihin xiriir ama iskaashi. Soomaaliya waxay Israa’iil u aragtaa gardarro ka dhan ah dadka Falastiin,” ayuu yiri.
Madaxweynaha ayaa xaqiijiyay taageerada Soomaaliya ee xalka laba-dal oo lagu xallinayo khilaafka Israa’iil iyo Falastiin, isagoo ku tilmaamay mowqif ay wadaagaan dalal badan oo adduunka ah.
Isagoo ka hadlayay aqoonsiga Israa’iil ee Somaliland, Xasan Sheekh wuxuu ku dooday in isbeddellada juqraafiyeed ee gobolka iyo horumarka Bariga Dhexe ay saameyn ku yeesheen go’aanka Israa’iil ee ah inay xiriir dhow la yeelato Somaliland.
Sida laga soo xigtay madaxweynaha, Israa’iil waxay hore u raadinaysay iskaashi ay la yeelato Soomaaliya, laakiin Muqdisho ayaa hoos u dhacday sababtoo ah waxa uu ku tilmaamay mabaadi’da diimeed, bani’aadamnimada, iyo siyaasadda Soomaaliya.
“Waxay heleen dad raadinayay aqoonsi muddo tobanaan sano ah oo ka faa’iidaystay xaaladdaas. Tani waa khalad istaraatiijiyadeed oo ay Somaliland samaysay waxayna abuuri kartaa dhibaatooyin aan loo baahnayn,” ayuu yiri.
Madaxweynaha Soomaaliya wuxuu ku soo gabagabeeyay shaki ah in aqoonsiga Israa’iil oo keliya uu horseedi doono aqoonsi caalami ah oo ballaaran oo loo fidiyo Somaliland.
“Ma aaminsani in tani ay keeni doonto aqoonsiga ay Somaliland raadineyso. Soddon sano ka dib, uma maleynayo in wadadani ay gaari doonto ujeeddadaas,” ayuu yiri.
Hadallada Madaxweyne Xasan Sheekh waa kuwo muhiim ah sababtoo ah waxay si cad u qeexayaan siyaasadda Somaliland ee Soomaaliya mid ku salaysan ka-qaybgal siyaasadeed halkii ay ka ahaan lahayd iska hor imaad milatari. Isagoo sheegay in Soomaaliya ay tixgelisay xoog iyo wadahadal labadaba, madaxweynuhu wuxuu isku dayay inuu iftiimiyo waxa Muqdisho u aragto inay tahay xakameyn lagu maareeyo mid ka mid ah khilaafaadka siyaasadeed ee ugu dheeraa dalka.
Faallooyinkiisu waxay sidoo kale muujinayaan walaac sii kordhaya oo ka jira dowladda Soomaaliya oo ku saabsan ballaarinta faragelinta caalamiga ah ee Somaliland, gaar ahaan ka dib aqoonsiga Israa’iil iyo kordhinta wacyigelinta diblomaasiyadeed ee maamulka Somaliland.
Dhaleeceynta madaxweynaha ee doorka Israa’iil waxay muujinaysaa sida arrinta Somaliland ay si isa soo taraysa ugu xiran tahay horumarka juqraafiyeed ee gobolka iyo kan caalamiga ah. Muqdisho, aqoonsiga shisheeye ee Somaliland waxaa loo arkaa caqabad toos ah oo ku wajahan madaxbannaanida Soomaaliya iyo midnimada dhuleed.
Si kastaba ha ahaatee, marka laga eego dhinaca Somaliland, aqoonsiga Israa’iil iyo faragelinta kale ee caalamiga ah ayaa badanaa loo soo bandhigaa caddayn muujinaysa in raadinta muddada dheer ee aqoonsiga ay sii kordhayso.
Hadalladu waxay sidoo kale hoosta ka xariiqayaan xaqiiqo muhiim ah oo ka jirta khilaafka: inkastoo ay jiraan khilaafaad siyaasadeed oo xooggan, hoggaanka Soomaaliya waxay sii wadaan inay si cad u xoojiyaan wadahadalka inay tahay habka ugu wanaagsan ee lagu xallin karo khilaafaadka Somaliland. In wadahadallada mustaqbalka ay buuxin karaan farqiga u dhexeeya ballanqaadka Soomaaliya ee midnimada dhuleed iyo raadinta madaxbannaanida Somaliland ayaa weli ah mid ka mid ah su’aalaha siyaasadeed ee ugu muhiimsan Geeska Afrika.
