Muqdisho (QJ) – Qarax xooggan ayaa caawa ruxay magaalada Muqdisho, gaar ahaan degmada Wadajir, kaasoo sababay khasaare dhimasho iyo dhaawac.
Sida ay sheegayaan wararka, qaraxa, oo ahaa weerar ismiidaamin ah, ayaa ka dhacay meel u dhow saldhigga ciidamada Jeneraal Dhegabadan.
Dad goob joogeyaal ah ayaa sheegay in qof xiran jaakad qarax ah uu isku qarxiyay goob ay ku sugnaayeen xubno ka tirsan ciidamada amniga Soomaaliya oo u dhow saldhigga.
Qaraxu wuxuu sababay dhimasho iyo dhaawac soo gaaray askar iyo dad rayid ah oo ku sugnaa agagaarka, inkastoo aan weli la helin tiro sax ah oo dhimasho ah.
Ciidamada amniga dowladda ayaa isla markiiba xiray aagga qaraxa. Gaadiidka gurmadka degdegga ah ayaa loo diray si ay dhaawacyada ugu qaadaan xarumaha caafimaadka ee Muqdisho.
Hay’adaha amniga ee Dowladda Federaalka weli ma soo saarin war rasmi ah oo ku saabsan weerarka, kaasoo ah kii ugu horreeyay noociisa ah bilihii la soo dhaafay ee magaalo ay ka soo raynaysay xaaladdeeda ammaan.
Weerarkan waa mid si weyn oo ula kac ah u sii kordhaya oo ay Al-Shabaab geysatay. Bartilmaameedsiga saldhig milatari—gaar ahaan mid loogu magac daray taliye caan ah—halkii laga beegsan lahaa bartilmaameed rayid oo jilicsan waxay calaamad u tahay dib u soo laabasho xooggan oo ku timid weerarrada milatari ee caanka ah ee ka dhaca caasimadda. Waa farriin cad in kasta oo khasaaro dhuleed iyo madax-goyn hoggaaneed, kooxdu ay haysato awoodda iyo rabitaanka ah inay weerarto wadnaha hay’adda amniga ee dawladda. Waqtiga, laga yaabee inta lagu jiro isbeddelka isbeddelka ama isu imaatinka, waxay tilmaamaysaa qorshe taxaddar leh.
Muqdisho waxay la kulantay xilli xasillooni darro ah, iyadoo dawladdu ay dhiirrigelinayso sheeko ku saabsan amniga iyo xaaladda caadiga ah ee la soo celiyay. Weerarkan, oo lagu tilmaamay kii ugu horreeyay noociisa muddo bilo ah, wuxuu burburiyaa aragtidaas. Waxay muujinaysaa in Al-Shabaab ay wali geli karto xuduudaha amniga ee caasimadda, taasoo wiiqaysa kalsoonida dadweynaha ee xakamaynta dawladda isla markaana wiiqaysa caadiyeynta dhaqaale iyo bulsho ee lagama maarmaanka u ah xasilloonida muddada dheer.
Isticmaalka qarax ismiidaamin ah oo ka dhan ah bartilmaameed milatari oo adag, marka la barbardhigo Qalab Qarax ah oo Gaadhi ku socda ama weerar adag, waxay tilmaami kartaa la qabsi xeeladaysan. Waxay muujin kartaa dhib badan oo ku yimaada koontaroollada ama u wareegidda weerarrada fudud, kuwa la dafiri karo, iyo kuwa nafsiga ah. Si kale haddii loo dhigo, waxay noqon kartaa weerar fursad-doon ah oo ka dhan ah nuglaanta la dareemayo.
Weerarkan wuxuu dhacaa iyadoo ay jiraan dhowr horumar oo muhiim ah, oo ay ku jiraan hawlgallo xooggan oo Mareykan ah iyo Puntland ka dhan ah ISIS oo ka dhacay waqooyiga, taasoo laga yaabo inay leexiso ilaha sirdoonka iyo la socodka.
Xiisadaha siyaasadeed ee socda ee u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo dowladaha xubnaha ka ah federaalka.
Arrimaha xilliyeedka, halkaas oo Al-Shabaab ay taariikh ahaan kordhiso hawlgallada.
Tani waxay soo jeedinaysaa in kooxdu ay si istaraatiiji ah uga faa’iideysanayso xilliyo feejignaan la leexiyay ama khilaaf siyaasadeed si loo kordhiyo saameynta weerarradeeda loona xasuusiyo dhammaan jilayaasha doorka dhexe ee xasillooni darrada qaranka.
Filo hawlgal amni oo daran oo ka dhaca Muqdisho, hawlgallo aargoosi ah oo suurtagal ah, iyo joojin ku meel gaar ah oo lagu sameeyo isu imaatinka dadweynaha.
Weerarkan wuxuu ku qasbi doonaa dib-u-qiimeyn hab-maamuuska amniga ee ku saabsan xarumaha militariga ee magaalooyinka. Waxa kale oo uu xoojin karaa doodaha ka jira dowladda iyo la-hawlgalayaasha caalamiga ah (sida ATMIS iyo Mareykanka) ee ku saabsan xawaaraha kala-guurka amniga iyo ku-filanaanshaha istaraatiijiyadaha ka hortagga kacdoonka ee hadda ka jira xarumaha magaalooyinka.
Tani maaha fal aan kala sooc lahayn oo rabshado ah laakiin waa isgaarsiin istaraatiijiyadeed oo ka timid Al-Shabaab. Waxay dib u xaqiijinaysaa adkeysiga kooxda, waxayna carqaladeyneysaa sheekada dowladda ee horumarka, waxayna tijaabineysaa niyadda ciidamada amniga. Weerarku wuxuu u adeegaa xasuusin naxariis darro ah in kasta oo laga badiyay goobaha dagaalka ee meelo kale, haddana dagaalka loogu jiro xakamaynta caasimadda Soomaaliya – iyo awooddeeda astaaneed – ayaa weli si adag loogu muransan yahay. Jawaabta dowladdu maalmaha soo socda, marka loo eego amniga iyo fariimaha dadweynaha, waxay muhiim u noqon doontaa go’aaminta in tani ay tahay masiibo naxdin leh ama bilowga cutub cusub oo rabshado wata oo ka dhacaya Muqdisho.
