Nairobi (QJ) – Maxamed Cabdi Umal ayaa mar kale dhaleecayn u jeediyay Somaliland ka dib markii ay soo baxeen warar sheegaya in xiriirka diblomaasiyadeed ee Somaliland la leedahay Israa’iil iyo furitaanka xafiis wakiil ah oo ka socda Qudus.
Isagoo ka hadlayay Nairobi, Sheekh Umal ayaa uga digay muwaadiniinta Somaliland inay taageeraan xiriir dhow oo ay la yeeshaan Israa’iil, isagoo sheegay in tallaabadani ay ugu dambeynta horseedi doonto qoomamo iyo cawaaqib siyaasadeed.
Sheekhu wuxuu ku dooday in Qudus ay muhiimad diimeed oo qoto dheer u leedahay Muslimiinta wuxuuna ku andacooday in sameynta joogitaan diblomaasiyadeed halkaas loo fasiran karo inay tahay aqoonsashada madaxbannaanida Israa’iil ee magaalada.
Si kastaba ha ahaatee, taageerayaasha Somaliland iyo dadka indha indheeya siyaasadda ayaa hadalkaas ku tilmaamay mid siyaasadaysan, oo ka fog fasiraadda dhabta ah ee Qur’aanka Kariimka ah iyo danaha qaranka ee Somaliland iyo ujeeddooyinka siyaasadda dibadda ee madaxbannaan.
Taageerayaasha diblomaasiyada Somaliland waxay ku doodayaan in Jamhuuriyadda Somaliland ay xaq u leedahay inay xiriir caalami ah la yeelato waddamada ay dooratay iyadoo qayb ka ah dadaalkeeda socda ee lagu xoojinayo iskaashiga caalamiga ah, soo jiidashada maalgashiga, iyo xaqiijinta aqoonsi caalami ah oo ballaaran.
Arrintan ayaa sidoo kale dhalisay dood caadifeysan oo ka dhex jirta Soomaalida oo ku saabsan xiriirka dibadda ee sii kordhaya ee Somaliland iyo muuqaalka diblomaasiyadeed ee sii kordhaya ee masraxa caalamiga ah.
Dadka dhaliila Sheekh Umal ayaa ku eedeeyay inuu si isdaba joog ah u adeegsado hadallo diimeed si uu u farageliyo arrimaha siyaasaddaha Soomaalida. Qaar ka mid ah taageerayaasha Somaliland ayaa sidoo kale tilmaamay eedeymo hore oo loo jeediyay wadaadkooda oo ku saabsan hadallo siyaasadeed oo kicin ahaa iyo ku lug lahaansho la sheegay in uu ku lug lahaa ururinta lacagaha lagu hurinayay iskahorimaadyada qabiilka ee gobolka Sool, eedeymo muran faro dhaliyay.
Inkastoo dhaleecayntaasi jirto, haddana ma jirin wax muujinaya in mas’uuliyiinta Somaliland ay doonayaan inay dib u eegaan hab-dhaqankooda diblomaasiyadeed ama sii kordhaya la macaamilka la-hawlgalayaasha caalamiga ah.
Marka laga eego dhinaca Somaliland, dhaleecaynta Sheekh Umal waxaa loo arki karaa inaysan ahayn oo keliya mid ka soo horjeeda xiriirka Israa’iil, oo si khaldan u fasiraysa Qur’aanka, laakiin sidoo kale qayb ka ah mucaarad qabyalaadadeed oo ka dhan ah dadaallada Somaliland ee ah inay u dhaqanto sidii hay’ad siyaasadeed oo madax-bannaan oo ku sugan masraxa caalamiga ah.
Xiriirka diblomaasiyadeed ee Israa’iil waxay u taagan tahay tallaabo istaraatiijiyadeed oo muhiim u ah Somaliland maadaama ay raadineyso xulafo caalami ah oo xooggan iyo aqoonsi caalami ah oo ballaaran. Taageerayaashu waxay ku doodayaan in siyaasadda arrimaha dibadda ee Somaliland ay tahay in lagu hago fasiraad dhab ah iyo u hoggaansanaanta Qur’aanka Kariimka ah, danaheeda siyaasadeed iyo dhaqaale ee gaarka ah, halkii laga ahaan lahaa cadaadisyo fikir oo xagjirnimo ah oo dibadda ah.
Isla markaana, arrinta Qudus ayaa weli ah mid aad xasaasi u ah guud ahaan dunida Muslimiinta, taasoo la macno ah in xidhiidhka Somaliland iyo Israa’iil uu kicin karo dhaleecayn ka iman karta dadka xagjirka ah ee diinta iyo jilayaasha siyaasadda ee Soomaaliya iyo meelo kale.
Falcelinta xooggan waxay sidoo kale muujinaysaa kala qaybsanaanta siyaasadeed ee ballaaran ee u dhaxaysa Somaliland iyo qaybaha siyaasadda iyo diinta ee Soomaaliya. Dad badan oo ku nool Somaliland, dhaleecaynta ka imanaysa shakhsiyaad sida Sheekh Umal waxay xoojinaysaa doodda ah in Somaliland ay sii waddo raacitaanka waddo diblomaasiyadeed oo madax-bannaan oo ka go’an saameynta siyaasadeed ee Muqdisho.
Dooddu waxay u badan tahay inay sii socoto iyadoo Somaliland ay ballaarinayso ka-qaybgalkeeda caalamiga ah iyo isku dayga ay ku xoojinayso mowqifkeeda dawlad iskeed isu maamusha oo raadinaysa aqoonsi diblomaasiyadeed oo ballaaran.
