Hargeysa (QJ) – Wasaaradda Duulista Rayidka iyo Horumarinta Garoomada Diyaaradaha ee Somaliland ayaa ka mamnuucday shirkadaha diyaaradaha inay aqbalaan tikidhada lagu soo saaray nidaamka Qorshaha Biilka iyo Dejinta Soomaaliya (BSP) ee duullimaadyada ka baxaya garoomada diyaaradaha ee caalamiga ah ee Hargeysa iyo Berbera, taasoo saameyn karta shirkadaha diyaaradaha, hay’adaha safarka iyo rakaabka.
Amarka, oo lambarkiisu yahay MCA&AD/OM/D/02/2026, wuxuu khuseeyaa tikidhada cusub iyo kuwa jira ee lagu soo saaray nidaamka BSP ee Soomaaliya, oo ay ku jiraan tikidhada soo noqoshada. Wasaaraddu waxay sheegtay in tikidhada ka baxaya garoomada diyaaradaha ee Somaliland ay tahay in lagu iibiyo marinnada ay ansixiyeen mas’uuliyiinteeda, oo ay ku jiraan mareegaha diyaaradaha, xafiisyada iibka diyaaradaha iyo hay’adaha safarka ee shatiga ka haysta Somaliland.
Sida ku cad amarka, shirkadaha diyaaradaha waxaa la faray inay dib u eegaan heshiisyada ay la galeen hay’adaha safarka oo ay hubiyaan in la-hawlgalayaashoodu ay buuxiyaan shuruudaha shatiga iyo oggolaanshaha Somaliland. Hay’adaha aan weli fulin waxaa la siiyay ilaa Oktoobar 31, 2026, si loo hagaajiyo xaaladdooda.
Wasaaraddu waxay sheegtay in laga bilaabo Noofambar 1, shirkadaha diyaaraduhu ay heshiisyada iibka iyo qaybinta tigidhada la geli karaan oo keliya hay’adaha buuxiya shuruudaha Somaliland. Waxay sidoo kale shirkadaha diyaaradaha faray inay dib u eegaan qorshahooda tigidhada, ballansashada iyo qaybinta oo ay rakaabka ku wargeliyaan isbeddellada si looga fogaado jahawareerka ama carqaladaynta.
Qorshaha Bixinta iyo Dejinta waxaa maamula Ururka Gaadiidka Cirka ee Caalamiga ah (IATA) waxayna u suurtogelinaysaa hay’adaha safarka inay tigidhada ku iibiyaan magaca shirkadaha diyaaradaha ee ka qayb qaadanaya iyada oo loo marayo nidaam guud. Waxay fududaynaysaa ururinta lacagaha iyo dejinta wakiillada safarka iyo shirkadaha diyaaradaha.
Dowladda federaalka ee Soomaaliya ayaa ku tilmaantay dib u hawlgelinta nidaamkeeda BSP tallaabo loogu talagalay in lagu horumariyo adeegyada duulista rayidka, lagu xoojiyo xiriirka ka dhexeeya shirkadaha diyaaradaha iyo hay’adaha safarka, iyo in la xoojiyo hufnaanta xisaabinta tigidhada. Si kastaba ha ahaatee, Somaliland waxay ka soo horjeeddaa isticmaalka nidaamka Soomaaliya ee duullimaadyada ka baxaya garoomada diyaaradaha, iyadoo ilaalinaysa in hawlaha duulista iyo tigidhadu ay tahay inay u hoggaansamaan xeerarka ay dejiyeen mas’uuliyiinteeda.
Go’aanka ayaa yimid iyadoo ay sii socdaan khilaafaadka siyaasadeed iyo maamul ee u dhexeeya Somaliland iyo dawladda federaalka ee Soomaaliya. Somaliland waxay ku dhawaaqday madax-bannaanideeda 1991 laakiin ma helin aqoonsi caalami ah oo ballaaran oo ah waddan madax-bannaan. Khilaafka ka taagan BSP wuxuu ka tarjumayaa mowqifka maamullada is haya ee ku saabsan maamulka duulista iyo sharciyeynta adeegyada safarka.
Amarkan wuxuu saameyn ku yeelan karaa hay’adaha safarka ee isticmaala nidaamka BSP ee Soomaaliya, shirkadaha diyaaradaha ee ka shaqeeya Hargeysa iyo Berbera, iyo rakaabka haysta tigidhada laga soo saaray goobta. Ku darista wasaaraddu ee tigidhada jira iyo kuwa soo noqoshada waxay la macno tahay in dadka safarka ah ay u baahan karaan inay xaqiijiyaan in ballan-qaadkoodu uu ansax yahay marka ay ka baxayaan Somaliland.
Jawaabta rasmiga ah ee ka timid IATA iyo shirkadaha diyaaradaha ee ku lugta leh weli ma cadda. Saamaynta dhabta ah ee tilmaamaha waxay ku xirnaan doontaa sida shirkadaha xamuulka qaada iyo hay’adaha safarka ay u habeeyaan qabanqaabada tigidhada iyo sida wasaaraddu u dhaqangeliso shuruudaha cusub.
Muranka ka taagan nidaamka BSP wuxuu iftiiminayaa sida khilaafka siyaasadeed ee ballaaran ee u dhexeeya Somaliland iyo Soomaaliya uu u saameyn karo arrimaha wax ku oolka ah sida tigidhada diyaaradaha, safarka rakaabka iyo heshiisyada ganacsiga. Inkasta oo BSP ay tahay hab caalami ah oo tigidhada iyo dejinta, haddana tilmaamaha Somaliland wuxuu diiradda saarayaa hay’adaha loo oggol yahay inay iibiyaan tigidhada duulimaadyada ka baxaya garoomada diyaaradaha.
Shirkadaha diyaaradaha iyo hay’adaha safarka, caqabadda degdegga ah ayaa ah go’aaminta sida loo hoggaansamo shuruudaha shatiga ee wasaaradda iyadoo la maareynayo ballan-qaadka iyo heshiisyada jira. Rakaabka haysta tigidhada laga soo saaray nidaamka BSP ee Soomaaliya – gaar ahaan tigidhada soo noqoshada – waxay wajihi karaan hubanti la’aan ilaa shirkadaha diyaaraduhu ay caddeeyaan sida loo dabaqi doono dalabka.
Amarkan ayaa sidoo kale soo bandhigaya su’aalo ku saabsan ilaalinta rakaabka, oo ay ku jiraan in dadka safarka ah ee ay saameysay la siin doono tikidho kale, lacag celin ama qabanqaabo kale. Ilaa IATA iyo shirkadaha diyaaraduhu ay bixiyaan hagitaan dheeraad ah, rakaabka qorsheynaya inay ka baxaan Hargeysa ama Berbera waa inay si toos ah u xaqiijiyaan xaaladda tikidhadooda iyagoo la kaashanaya shirkaddooda diyaaradaha ama hay’adda safarka.
Muhiimadda ballaaran ee go’aanka waxay ku jirtaa awooddeeda ay ku xoojinayso qaab-dhismeedka sharciyeed ee gaarka ah ee Somaliland ee adeegyada duulista, iyadoo lagu darayo qodob kale oo khilaaf ah oo ka dhexeeya dowladda federaalka Soomaaliya. Heerka carqaladeynta waxay ku xirnaan doontaa hirgelinta iyo jawaabta warshadaha duulista caalamiga ah.
