MUQDISHO (QJ) – Golaha Mustaqbalka ayaa Dowladda Federaalka Soomaaliya ku eedeeyay caburin siyaasadeed, xarig sharci darro ah, iyo cabsi gelin lagu bartilmaameedsanayo dhalinyarada, siyaasiyiinta, iyo dadka rayidka ah ee Muqdisho.
Cabdiraxmaan Cabdishakur Warsame, oo ah hoggaamiye mucaarad ah oo hormuud ah, ayaa sheegtay in dowladda Xasan Sheekh Maxamuud ay si isa soo taraysa ugu tiirsan tahay cabsi iyo ku takrifal awoodeed iyadoo ay sii kordheyso xiisadaha siyaasadeed ee ku xeeran doorashooyinka iyo khilaafaadka dastuuriga ah.
Wuxuu ugu baaqay dhalinyarada Soomaaliyeed inaysan ka baqin cadaadiska dowladda wuxuuna ku boorriyay inay sii wadaan difaaca xorriyadda hadalka iyo xuquuqda dastuuriga ah.
Dhanka kale, Ra’iisul Wasaarihii hore Xasan Cali Khayre ayaa sheegay in dhalinyaro badan oo Soomaaliyeed ay sheegeen inay ku nool yihiin cabsi sababo la xiriira xarigyo lala xiriiriyay muujinta siyaasadeed iyo dhaleeceyn loo jeediyay dowladda.
Khayre ayaa sidoo kale cambaareeyay waxa uu ku tilmaamay howlgallo amni oo habeenkii ah oo ay ku jiraan weerarro guri iyo cabsi gelin loo geysto dadka rayidka ah.
“Gelitaanka guryaha dadka, dibadda loo kaxeeyo, iyo la wareegidda dahabka gabdhaha iyo taleefannada ma aha dowladnimo; waa dhaqan khatar ah oo halis gelinaya dalka,” ayuu yiri.
Ra’iisul Wasaarihii hore wuxuu ku nuuxnuuxsaday in dibadbaxyada nabadda iyo muujinta siyaasadeed ay yihiin xuquuq dastuuri ah oo la ilaalin karo halkii laga caburin lahaa.
Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Sheekh Shariif Sheekh Axmed ayaa sidoo kale dhaleeceeyay dowladda, isagoo ku eedeeyay inay ka tagtay mabaadi’da dimuqraadiyadda iyo xorriyadda hadalka.
Shariif wuxuu ku tilmaamay xarigyada la xiriira muujinta siyaasadda baaritaanno ammaan oo caddaalad darro ah oo lagu sameeyay guryaha gaarka loo leeyahay.
“Ma aha dowladnimo in la galo guriga qof. Tani waa wax adduunku uu ka gudbay qarniyo ka hor,” ayuu yiri.
Hadallada mucaaradku waxay ku soo beegmayaan iyadoo ay sii kordhayaan warbixinnada iyo cabashooyinka ku saabsan xarigga dhallinyarada iyo howlgallada amniga ee la xoojiyay ee qaybo ka mid ah Muqdisho maalmihii la soo dhaafay.
Hadallada Golaha Mustaqbalka iyo shakhsiyaadka caanka ah ee mucaaradka waxay muujinayaan iska hor imaadka siyaasadeed ee sii xoogeysanaya ee u dhexeeya Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo dhaqdhaqaaqyada mucaaradka ka hor inta aan la gaarin geeddi-socodka doorashada iyo dastuurka ee muranka dhaliyay.
Hogaamiyayaasha mucaaradka ayaa isku dayaya inay dowladda ku tilmaamaan mid sii kordheysa oo kalitalisnimo ah iyagoo diiradda saaraya eedeymo ku saabsan xarig sharci darro ah, cabsi gelin, iyo hawlgallo amni oo lagu bartilmaameedsanayo dadka rayidka ah iyo kuwa dhaleeceeya siyaasadda. Eedeymahan waxaa loo maleynayaa inay ku kordhinayaan cadaadiska gudaha iyo kan caalamiga ah ee Villa Somalia.
Isla mar ahaantaana, Dowladda Federaalka waxay u muuqataa inay ka walaacsan tahay ilaalinta amniga iyo ka hortagga qalalaasaha siyaasadeed ee ka dhaca Muqdisho inta lagu jiro xilli siyaasadeed oo aad u kacsan. Mas’uuliyiinta dowladdu waxay si isdaba joog ah ugu doodeen in tallaabooyinka amniga ay lagama maarmaan u yihiin ilaalinta xasilloonida iyo ka hortagga fowdada.
Hadalka sii kordhaya ee labada dhinac ayaa muujinaya hoos u dhaca kalsoonida siyaasadeed waxayna kor u qaadaysaa cabsi laga qabo in xiisaduhu ay sii xumaan karaan haddii dadaallada wadahadalku ay fashilmaan. Eedaymaha ku lug leh qabanqaabada amniga ee ku salaysan qabiilka iyo caburinta mucaaradka ayaa si gaar ah xasaasi ugu ah jawiga siyaasadeed ee Soomaaliya waxayna sii xoojin karaan kala qaybsanaanta.
Toddobaadyada soo socda ayaa laga yaabaa inay noqdaan kuwo muhiim ah iyadoo Soomaaliya ay wajahayso cadaadis sii kordhaya oo lagu xallinayo khilaafaadka ku saabsan doorashooyinka, wax ka beddelka dastuurka, iyo sharciyeynta siyaasadeed iyada oo loo marayo wadahadal halkii laga hortegi lahaa iska hor imaad.
