NAIROBI (QJ) – William Ruto ayaa ka digay in Soomaaliya ay galayso xilli siyaasadeed oo adag iyadoo ay sii kordhayaan khilaafaadka ku saabsan doorashooyinka, wax ka beddelka dastuurka, iyo mustaqbalka hay’adaha federaalka.
Wareysi uu siiyay France 24, Madaxweyne Ruto wuxuu sheegay in xaaladda siyaasadeed ee Soomaaliya ay sii adkaanayso iyadoo waajibaadka baarlamaanka federaalka iyo madaxweynenimadu ay ku dhow yihiin inay dhammaadaan ama ay hore u dhaceen.
“Maanta xaaladdu way sii adkaanaysaa sababtoo ah muddada baarlamaanka ayaa dhammaatay, muddada madaxweynahana sidoo kale way dhammaanaysaa,” ayuu yiri Ruto, isagoo intaa ku daray inaysan weli hubin sida ugu dambeyntii loo xallin doono xiisadda siyaasadeed.
Hogaamiyaha Kenya wuxuu sheegay in dadaallada dhexdhexaadinta ee ku lug leh Kenya, Itoobiya, iyo Jabuuti ay ilaa hadda ku guuldareysteen inay soo saaraan horumar ka dhexeeya Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo kooxaha mucaaradka ah.
Ruto wuxuu sidoo kale xiisadda siyaasadeed ku xiray walaacyada amniga gobolka, gaar ahaan xiriirka ka dhexeeya Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo maamulka Jubbaland. Sida laga soo xigtay isaga, khilaafaadyada u dhexeeya labada dhinac ayaa dib u dhigay dadaallada lagu furayo xadka Kenya iyo Soomaaliya, kaas oo xirnaa muddo dheer.
Wuxuu kaloo sheegay in isku dhacyada ka dhacay aagga Raaskambooni ay ku qasbeen ciidamada dowladda Soomaaliya inay u gudbaan dhulka Kenya, taasoo sii xumeysay walaacyada amniga ee gobolka xuduudda.
Hadalladan ayaa imaanaya iyadoo khilaafaad siyaasadeed oo sii xoogeysanaya uu ka jiro Soomaaliya ka dib markii uu dhacay waqtigii baarlamaanka federaalka bishii Abriil. Kooxaha mucaaradka, oo ay weheliyaan maamullada Puntland iyo Jubbaland, ayaa ka digay xiisad dastuuri ah oo suurtagal ah haddii aan la gaarin is afgarad ku saabsan geeddi-socodka doorashada.
Dhanka kale, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa hore ugu dooday in wax-ka-beddelka dastuurka ee uu ansixiyay baarlamaanka federaalku ay si sharci ah ugu kordhin doonaan muddada dowladda hal sano oo dheeraad ah, mowqif ay si xooggan u diideen mucaaradka iyo qaar ka mid ah dowladaha xubnaha ka ah federaalka.
Hadallada Madaxweyne Ruto waxay muujinayaan walaac sii kordhaya oo gobolka ah oo ku saabsan xiisadda siyaasadeed ee sii xumaaneysa ee Soomaaliya iyo cawaaqib xumada ka dhalan karta amniga Geeska Afrika. Kenya waxay leedahay dano istaraatiijiyadeed oo muhiim ah oo ku saabsan Soomaaliya, oo ay ku jiraan amniga xuduudaha, ganacsiga, maaraynta qaxootiga, iyo iskaashiga ka dhanka ah argagixisada ee ka dhanka ah Al-Shabaab.
Isagoo si cad u qiraya suurtagalnimada hubanti la’aanta siyaasadeed iyo khilaafaadka dastuuriga ah, Ruto wuxuu calaamad u yahay in jilayaasha gobolka ay sii kordhayaan walaaca ku saabsan xasillooni darrada ka soo baxda xuduudaha Soomaaliya. Hadalladiisa ayaa sidoo kale soo jeedinaya niyad jab ku saabsan dadaallada dhexdhexaadinta ee hakadka ku jira ee ku lug leh waddamada deriska ah.
Tixraaca xiisadaha ka taagan Jubbaland iyo dhacdooyinka ka dhacay meel u dhow Raaskambooni ayaa muujinaya sida khilaafaadka siyaasadeed ee gudaha ee Soomaaliya ay ugu sii dhex milmeen dhaqdhaqaaqa amniga gobolka. Khilaafaadka sii socda ee ku saabsan doorashooyinka iyo dib-u-habaynta dastuurka ayaa adkeyn kara iskaashiga ka dhexeeya Muqdisho iyo dowladaha xubnaha ka ah federaalka, taasoo saameyn karta labadaba maamulka gudaha iyo diblomaasiyadda gobolka.
Bilaha soo socda waxay u badan tahay inay muhiim u yihiin mustaqbalka siyaasadeed ee Soomaaliya, maadaama ku guuldareysiga in la gaaro heshiis doorasho ay sii xoojin karto kala qaybsanaanta u dhaxaysa Dowladda Federaalka, kooxaha mucaaradka ah, iyo maamul goboleedyada.
