MUQDISHO (QJ) – Xildhibaanno ka tirsan Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya ayaa si toos ah ugu eedeeyay Dowladda Federaalka Soomaaliya (DFS) inay mas’uul ka tahay dagaalkii ba’naa ee labadii maalmood ee la soo dhaafay ka dhacay magaalada Baydhabo, caasimadda gobolka Bay.
Xildhibaannada ayaa sheegay in iskahorimaadyadan ay ka dhasheen tallaabooyin ay qaadday dowladda federaalka, iyagoo si cad u hoosta ka xariiqay in DFS ay mas’uul ka tahay khasaaraha ka dhashay dagaalka.
Senator Aadan Cabdinaasir ayaa sheegay inay hayaan caddayn muujinaysa in dowladda federaalku ay ka warqabtay waxa ka dhacaya Baydhabo iyo in ciidamo ka tirsan dowladda lagu soo abaabulayo guriga Wasiirka Xanaanada Xoolaha ee DFS, Hasan Eelaay, halkaas oo inta badan dagaalladu ka dhaceen.
Senatorku wuxuu intaas ku daray in labadii bilood ee la soo dhaafay ay la talinayeen ciidamadan oo ay ka codsanayeen inaysan ku lug yeelan wax kasta oo horseedi kara xasillooni darro.
Xildhibaanno kale oo hadlay ayaa sheegay in hadda ay ka jirto dhibaato bani’aadamnimo Koonfur Galbeed, ayna muhiim tahay in gargaar degdeg ah la gaarsiiyo dadka, halkii laga bilaabi lahaa dagaal ka hortag ah. Waxay sidoo kale sheegeen in xubnaha dowladda federaalka ay ka dambeeyeen dhacdooyinkii ka dhacay Baydhabo waxayna si adag u cambaareeyeen falalkan.
Xildhibaannada ayaa tacsi u diray qoysaska dadkii ku dhintay dagaalka waxayna u rajeeyeen bogsasho degdeg ah kuwa dhaawacmay.
Intaa waxaa dheer, xildhibaannadan, oo laga soo doortay gobollada Koonfur Galbeed, waxay xaqiijiyeen taageeradooda Madaxweynaha Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Laftagareen, iyo maamulka Koonfur Galbeed, iyagoo sheegay inay siyaasad ahaan la safan yihiin hoggaanka maamulkaas.
Labadii maalmood ee la soo dhaafay, dagaallo culus ayaa ka dhacay Baydhabo, kaas oo maamulka Koonfur Galbeed uu ugu dambeyntii sheegay inuu sababay in laga saaro magaalada kooxo ay ku tilmaameen burcad hubaysan oo sababay xasillooni darro ka dhacday Baydhabo.
Xildhibaannada Federaalka ee ka soo jeeda gobolka Koonfur Galbeed ayaa qaadaya tallaabo aan caadi ahayn oo ah inay si cad ugu eedeeyaan dowladdooda qaranka inay kicinayaan ama ay si toos ah ugu lug leeyihiin iskahorimaadyo rabshado wata oo ka dhacay magaalo madaxeed.
Dagaalku wuxuu ka dhashay tallaabo khalkhal gelinaysa xasilloonida DFS, taasoo laga yaabo inay tahay isku day lagu wiiqayo maamulka Koonfur Galbeed. Tani waxaa loo qaabeeyay “dagaal horudhac ah” oo ay bilowday DFS, taasoo sii xumeynaysa dhibaato bani’aadamnimo.
Eedeymahan waxay muujinayaan burbur kalsooni. Xildhibaannada ayaa si cad u dooranaya inay la saftaan madaxweynaha gobolkooda iyagoo ka soo horjeeda dowladda federaalka, iyagoo sheegaya in is-waafajintooda siyaasadeed ay la leedahay maamulka Koonfur Galbeed.
In si cad loogu eedeeyo DFS inay rabshado ka waddo dowlad xubin ka ah waa eedayn culus oo dhaawacaysa sharcinimada dowladda federaalka (wax kasta oo yar oo harsan) iyo doorkeeda dhexdhexaadka ah ee dhexdhexaadka ah iyo dammaanad qaadaha amniga.
Dhacdadan waxay ku habboon tahay qaab soo noqnoqda oo xiisad ah oo u dhexeeya Muqdisho iyo dowladaha federaalka ee ku saabsan xakamaynta amniga, kheyraadka, iyo saameynta siyaasadeed. Baydhabo, oo ah caasimad goboleed istaraatiiji ah, waa goob muhiim ah oo ka mid ah halgankan.
Iskahorimaadyada noocan oo kale ah ee dadweynaha ee heerka federaalka waxay wiiqayaan isku-xidhka qaranka, taasoo laga yaabo inay abuurto meelo ammaan ah oo ay kooxaha sida Al-Shabaab ka faa’iidaysan karaan.
Dhab ahaantii, tani waa wax ka badan dhacdo amni oo maxalli ah. Waa calaamad muujinaysa dabeecadda aan la xallin oo inta badan muranka badan dhalisay ee federaalka Soomaaliya.
