MUQDISHO (QJ) – Xildhibaannada mucaaradka ah, oo wata calanka “Xildhibaannada Madaxa-bannaan,” ayaa soo saaray war-saxaafadeed si xooggan uga digaya tallaabooyinka ay ku tilmaameen wax-ka-beddelka dastuurka ee aan la isku raacsanayn oo sidoo kale ka gudbaya waddooyinka rasmiga ah ee uu dejiyay Dastuurka.
Xildhibaannadan ayaa ka digay qorshayaasha wax-ka-beddelka qodobbada Dastuurka inta uu Baarlamaanku ku sugan yahay caasimadda Muqdisho, iyagoo sheegay inay khatar gelinayaan sharcinimada, midnimada qaranka, iyo mustaqbalka dowladnimada Soomaaliya.
Waxay si adag u adkeeyeen in difaaca Dastuurka uusan ahayn arrin siyaasadeed oo mucaarad ah ama dano shaqsiyeed, balse ay tahay waajib qaran oo saaran dhammaan mas’uuliyiinta iyo hay’adaha dowliga ah.
War-saxaafadeedka ayaa lagu xusay in Dastuurka Federaalka uu weli yahay mid ku-meel-gaar ah, ayna jiraan qodobbo aasaasi ah oo u baahan is-afgarad ballaaran, sida: Awood-qaybsiga iyo kala-soocidda awoodaha, Maareynta kheyraadka dabiiciga ah, Qaab-dhismeedka garsoorka iyo madaxbannaanidiisa, iyo Xiriirka ka dhexeeya Dowladda Federaalka iyo Dowladaha Xubnaha ka ah Federaalka.
Xildhibaannadu waxay ku doodeen in wax ka beddel kasta oo aan ka soo bixin wadahadal qaran, heshiis siyaasadeed, iyo hab-raac dastuuri ah uu dhaawac u geysan karo nidaamka dhismaha dawladda, wuxuuna horseedi karaa khilaaf siyaasadeed iyo kala qaybsanaan bulsho.
Intaa waxaa dheer, waxay ka digeen in wax ka beddelka dastuurka ee degdega ah uu si gaar ah u wiiqayo kalsoonida dadweynaha, amniga, iyo xasilloonida qaranka, isla markaana uu albaabka u furi karo khilaaf ka hor yimaada. Waxay ugu baaqeen hoggaamiyeyaasha federaalka, dowladaha xubnaha ka ah, mucaaradka, iyo dadweynaha guud inay qaataan mas’uuliyad wadaag ah oo ay doortaan wadahadal qaran oo loo dhan yahay iyo heshiis dhammaystiran.
War-saxaafadeedka ayaa sidoo kale lagu taabtay doorka hay’adaha dastuuriga ah, iyagoo xusay in Guddiga Madaxa-bannaan ee Dib-u-eegista iyo Hirgelinta Dastuurka iyo Baarlamaanka Federaalka ay leeyihiin waajibaadka sharciga ah ee ku saabsan geeddi-socodka wax-ka-beddelka, waana in laga fogaadaa tallaabooyinka hal dhinac ah.
Ugu dambeyntii, Xildhibaannadu waxay farriin u direen bulshada caalamka, iyagoo sheegay in taageerada Soomaaliya lagu xidho saddex mabda’ oo aasaasi ah: wadahadal qaran oo loo dhan yahay, heshiis dhammaystiran, iyo ixtiraamka Dastuurka. Waxay xaqiijiyeen in difaaca Dastuurka uu yahay difaac xuquuqda muwaadiniinta, midnimada qaranka, iyo mustaqbalka carruurta Soomaaliyeed, waana waajib qaran oo aan laga noqon karin dib u gurasho.
