DOXA (QJ) – Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, oo muddo xileedkiisu ku eg yahay dhowr bilood, ayaa si xooggan u sheegay in Soomaaliya ay is difaaci doonto haddii la isku dayo in la dhiso saldhig milatari oo Israa’iil ay ku leedahay Somaliland, wuxuuna si khaldan u sheegay sababta ka dambeysa aqoonsiga rasmiga ah ee Israa’iil ay u siisay Somaliland.
Isagoo la hadlayay Al Jazeera oo ka qaybgalaya Madasha Al Jazeera ee Doha Sabtidii, Xasan Sheekh wuxuu sheegay in saldhig milatari uusan siin doonin Israa’iil wax faa’iido difaac ah, laakiin uu doonayo inuu u isticmaalo dagaalladeeda shisheeye.
“Saldhiggu maaha goob dalxiis. Waa xarun militari, milatariguna wuxuu la macno yahay weerar ama difaac,” ayuu yiri Madaxweynaha. “Ma jirto meel Soomaaliya ka mid ah oo Israa’iil ay u baahan tahay inay difaacdo.”
Madaxweynuhu wuxuu sheegay in ilaa hadda aan lagu arag ciidamo ammaan oo Israa’iil ah Soomaaliya, mana filayo inay yimaadaan mustaqbalka dhow, laakiin wuxuu si adag u adkeeyay in haddii taasi dhacdo, Soomaaliya ay ka hortagi doonto.
Markii la weydiiyay waxa ay Soomaaliya sameyn doonto haddii Israa’iil ay saldhig ka samaysato, Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa ku jawaabay: “Waxaan ku dagaalami doonnaa awooddeenna oo dhan. Dabcan, waan is difaaci doonnaa.”
Ilaa hadda, ma jirto xaqiijin rasmi ah oo muujinaysa in Israa’iil ay qorsheyneyso inay saldhig milatari ka samaysato Soomaaliya, Israa’iilna kama aysan hadlin hadallada Madaxweynaha.
Gobolka Geeska Afrika, sannadihii u dambeeyay, wuxuu soo jiitay danaha quwadaha adduunka sababtoo ah muhiimadda istaraatiijiyadeed ee uu u leeyahay waddooyinka ganacsiga caalamiga ah, gaar ahaan Badda Cas. Soomaaliya waxay xarumo militari siisay dhowr waddan, oo ay ku jiraan Turkiga iyo Masar, kuwaas oo loo isticmaali karo khilaafaadka Geeska Afrika.
Hadalkani wuxuu ku kooban yahay si toos ah uga hortagga xawliga ay Somaliland ka heshay golayaasha caalamiga ah (sida shirkii Dubai) iyo codadka shisheeye ee naxariista leh ee Aqalka Senate-ka Mareykanka (sida Senators Risch iyo Cruz).
Hadalka Madaxweynaha ayaa yimid inkastoo Soomaaliya ay siisay xuquuqda saldhig milatari quwadaha kale ee shisheeye sida Turkiga iyo Masar. Tani waxay iftiiminaysaa madaxbannaani xulasho leh, maadaama inta badan Soomaalida aysan ku raacsanayn joogitaankooda.
Waxtarka hadalkan wuxuu ku xiran yahay in awoodaha gobolka (sida Masar, Turkiga, Imaaraadka Carabta, Sacuudi Carabiya iyo Itoobiya) iyo jilayaasha caalamiga ah (sida Mareykanka) ay ku qancaan qaabkan oo ay u arkaan la macaamilka Somaliland mid kicin kara khilaaf cusub, halkii ay ka ahaan lahayd xal wax ku ool ah oo lagu xallin karo caqabadaha la xiriira la macaamilka dowladda dhexe ee aan shaqaynayn ee Muqdisho.
